Ένωση Ασφάλειας: Υλοποίηση της δέσμευσης για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών

Η Επιτροπή υλοποιεί τη δέσμευσή της για τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας και την αντιμετώπιση των υφιστάμενων αδυναμιών των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ για την ασφάλεια και τη διαχείριση των συνόρων, η οποία διατυπώθηκε από την Επιτροπή στην έβδομη έκθεσή της για την Ένωση Ασφάλειας στις 16 Μαΐου και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 22ας-23ης Ιουνίου. Ως πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση, η Επιτροπή προτείνει την ενίσχυση της εντολής του Οργανισμού της ΕΕ για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας (eu-LISA), η οποία θα του επιτρέψει να αναπτύξει και να εφαρμόσει τις τεχνικές λύσεις που θα διασφαλίσουν τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει περαιτέρω βελτιώσεις του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών Ποινικού Μητρώου (ECRIS), προκειμένου τα κράτη μέλη να έχουν τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν αποτελεσματικότερα τα ποινικά μητρώα υπηκόων τρίτων χωρών.

Ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος δήλωσε τα εξής: «Οι συνοριοφύλακες, τα όργανα επιβολής του νόμου και οι υπάλληλοι των υπηρεσιών μετανάστευσης πρέπει να έχουν πρόσβαση στις κατάλληλες πληροφορίες την κατάλληλη στιγμή για να επιτελέσουν το έργο τους. Η ασφάλεια των πολιτών μας εξαρτάται από την ποιότητα και τη διαθεσιμότητα των εν λόγω πληροφοριών. Με την ενίσχυση της εντολής που προτείνουμε σήμερα, ο οργανισμός euLISA θα αναδειχθεί στο ψηφιακό κέντρο αριστείας της ΕΕ, προκειμένου να κάνει το όραμά μας για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων πληροφοριών πραγματικότητα.»

Ο αρμόδιος Επίτροπος για την Ένωση Ασφάλειας κ. Τζούλιαν Κινγκ δήλωσε τα εξής: «Διαθέτουμε διάφορες βάσεις δεδομένων που μας βοηθούν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και στη διαχείριση των συνόρων μας· ωστόσο, η ισχύς και η αποτελεσματικότητα των συστημάτων μας εξαρτώνται από την ισχύ και την αποτελεσματικότητα των δεδομένων με τα οποία τροφοδοτούνται. Μέσω των προτάσεων που υποβάλλονται σήμερα αποσκοπούμε στην αντιμετώπιση των υπαρχόντων περιορισμών στον τρόπο παροχής πληροφοριών από τα συστήματά μας, εκπληρώνοντας έτσι τη δέσμευσή μας για τη διασφάλιση ισχυρών και έξυπνων συστημάτων για τα σύνορα και την ασφάλεια».

Η Επίτροπος Δικαιοσύνης, Καταναλωτών και Ισότητας των Φύλων κ. Βιέρα Γιούροβα δήλωσε τα εξής: «Η ανάληψη των καθηκόντων λειτουργικής διαχείρισης των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ από έναν οργανισμό και η κεντρική διαχείριση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τα ποινικά μητρώα υπηκόων τρίτων χωρών συνιστούν σημαντικό βήμα προς τα εμπρός. Με τις σημερινές προτάσεις μας παρέχουμε στην αστυνομία, στους εισαγγελείς και στους δικαστές ισχυρότερα εργαλεία για την καταπολέμηση του διασυνοριακού εγκλήματος και της τρομοκρατίας.»

Διασφάλιση της διαλειτουργικότητας: ενίσχυση της εντολής του euLISA

Η Επιτροπή προτείνει σήμερα την ενίσχυση της εντολής του eu-LISA με γνώμονα την αντιμετώπιση των υπαρχόντων περιορισμών των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ, την εξάλειψη των κενών πληροφόρησης και την παροχή της δυνατότητας ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των συστημάτων. Η σημερινή μεταρρύθμιση θα δώσει στον Οργανισμό την εντολή να αναπτύξει τις τεχνικές λύσεις που είναι απαραίτητες για την επίτευξη διαλειτουργικότητας. Επιπροσθέτως, ο Οργανισμός θα είναι πλέον υπεύθυνος για την ανάπτυξη και τη διαχείριση μελλοντικών συστημάτων πληροφοριών μεγάλης κλίμακας της ΕΕ.

Μετά τη μεταρρύθμισή του, ο οργανισμός eu-LISA:

  • Θα αναλάβει την κεντρική λειτουργική διαχείριση των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ. Ο Οργανισμός eu-LISA, ο οποίος επί του παρόντος είναι υπεύθυνος σε κεντρικό επίπεδο για τη λειτουργική διαχείριση του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (SIS), του Συστήματος Πληροφοριών για τις Θεωρήσεις (VIS) και του Eurodac, θα αναλάβει επίσης την προετοιμασία, την ανάπτυξη και τη λειτουργική διαχείριση των νέων συστημάτων πληροφοριών που πρότεινε η Επιτροπή· αυτά είναι το σύστημα εισόδου/εξόδου (ΣΕΕ) και το σύστημα πληροφοριών και αδείας ταξιδίου της ΕΕ (ETIAS), καθώς και το αναβαθμισμένο ευρωπαϊκό σύστημα πληροφοριών ποινικού μητρώου για υπηκόους τρίτων χωρών και ανιθαγενείς (ECRIS-TCN) που προτείνεται σήμερα από την Επιτροπή.
  • Θα αναπτύξει τα κύρια τεχνικά χαρακτηριστικά της προσέγγισης της Επιτροπής όσον αφορά τη διαλειτουργικότητα —μετά την έκδοση των σχετικών νομοθετικών πράξεων— τα οποία θα είναι μια ευρωπαϊκή πύλη αναζήτησης, μια κοινή υπηρεσία βιομετρικής αντιστοίχισης και ένα κοινό αποθετήριο δεδομένων ταυτότητας, ούτως ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ όλων των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ και η εύκολη επιτόπια πρόσβαση σε αυτά από τους αστυνομικούς και τους τελωνειακούς υπαλλήλους.
  • Θα βελτιώσει την ποιότητα των δεδομένων με την ανάπτυξη αυτόματων μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας των δεδομένων. Μέσω αυτών των μηχανισμών θα διασφαλιστεί ο αυτόματος εντοπισμός τυχόν εσφαλμένων ή ασυνεπών δεδομένων. Στη συνέχεια, το κράτος μέλος που εισήγαγε τα δεδομένα θα ειδοποιείται, ούτως ώστε να τα αποσύρει ή να τα επικαιροποιεί.

Ανταλλαγή των ποινικών μητρώων υπηκόων τρίτων χωρών: αναβάθμιση του συστήματος ECRIS

Μετά την υποβολή της πρότασης μεταρρύθμισης του ισχύοντος συστήματος τον Ιανουάριο του 2016 για τη συμπερίληψη των δακτυλικών αποτυπωμάτων υπηκόων τρίτων χωρών, η Επιτροπή υποβάλλει σήμερα συμπληρωματική πρόταση με τους εξής στόχους:

  • Δημιουργία κεντρικού συστήματος ECRIS για τους υπηκόους τρίτων χωρών: χάρη σε μια κεντρική βάση δεδομένων θα είναι δυνατόν να εξακριβωθεί άμεσα εάν κάποιο κράτος μέλος διαθέτει πληροφορίες σχετικά με καταδικαστικές αποφάσεις κατά υπηκόων τρίτων χωρών. Οι προτεινόμενες βελτιώσεις θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να ζητούν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με καταδίκες μέσω του συστήματος ECRIS απευθείας από τα κράτη μέλη που εντοπίστηκαν στη βάση δεδομένων.
  • Διευκόλυνση της ταυτοποίησης των υπηκόων τρίτων χωρών που έχουν καταδικαστεί: το ECRIS-TCN θα περιέχει πληροφορίες σχετικά με ονόματα, διευθύνσεις, δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφίες προσώπου, εάν υπάρχουν, συμβάλλοντας σημαντικά στη βελτίωση της αξιοπιστίας των στοιχείων ταυτότητας των υπηκόων τρίτων χωρών, τα οποία συχνά δεν είναι εξίσου αξιόπιστα με τα στοιχεία για τους υπηκόους της ΕΕ λόγω της αβεβαιότητας που υπάρχει σχετικά με τα έγγραφα ταυτότητας που υποβάλλονται.
  • Βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν καταδικαστεί: η ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση στα ποινικά μητρώα θα βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών των αρχών επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος.
  • Διασφάλιση της διαλειτουργικότητας με άλλες βάσεις δεδομένων της ΕΕ: με ένα κεντρικό σύστημα, το ECRIS θα συγκαταλέγεται στα συστήματα που αναπτύσσει και διαχειρίζεται ο Οργανισμός eu-LISA, και θα παρέχει τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών με άλλα συστήματα της ΕΕ στο πλαίσιο της προσέγγισης της Επιτροπής για την επίτευξη διαλειτουργικότητας.

Ιστορικό

Στην ομιλία που εκφώνησε ο Πρόεδρος Γιούνκερ για την κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο του 2016 και στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 2016 τονίστηκε η σημασία που έχουν η αντιμετώπιση των αδυναμιών που διαπιστώνονται επί του παρόντος στη διαχείριση των δεδομένων και η βελτίωση της διαλειτουργικότητας των υφιστάμενων συστημάτων πληροφοριών. Οι πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις έριξαν ακόμη περισσότερο φως στο γεγονός αυτό, επισημαίνοντας την επείγουσα ανάγκη να καταστούν τα συστήματα πληροφοριών διαλειτουργικά και να εξαλειφθούν τα υφιστάμενα τυφλά σημεία, εξαιτίας των οποίων οι ύποπτοι για τρομοκρατικές ενέργειες μπορούν να καταγράφονται σε διαφορετικές, μη συνδεδεμένες βάσεις δεδομένων με διαφορετικά ψευδώνυμα.

Τον Απρίλιο του 2016 η Επιτροπή παρουσίασε ανακοίνωση για πιο ισχυρά και έξυπνα συστήματα πληροφοριών για τα σύνορα και την ασφάλεια, ξεκινώντας συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να βελτιώσουν τη διαχείριση των συνόρων και την εσωτερική ασφάλεια. Τον Ιούνιο του 2016 η Επιτροπή συγκρότησε ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για τα συστήματα πληροφοριών και τη διαλειτουργικότητα προκειμένου να προωθήσει αυτό το έργο και να εξετάσει τις νομικές, τεχνικές και επιχειρησιακές προκλήσεις για την επίτευξη της διαλειτουργικότητας. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου πραγματοποίησε την τελευταία της συνεδρίαση στις 25 Απριλίου 2017 και υπέβαλε την τελική έκθεσή της στις 11 Μαΐου 2017.

Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών Ποινικού Μητρώου (ECRIS), που θεσπίστηκε το 2012, παρέχει τη δυνατότητα στις εθνικές δικαστικές αρχές να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με προηγούμενες ποινικές καταδίκες σε άλλα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη αποστέλλουν σήμερα περίπου 288 000 αιτήματα πληροφοριών ετησίως μέσω του ECRIS σχετικά με προηγούμενες ποινικές καταδίκες σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Η αναβάθμιση του ECRIS αποτελεί βασική προτεραιότητα του ευρωπαϊκού θεματολογίου της Επιτροπής για την ασφάλεια, στο πλαίσιο του οποίου ζητείται η συμπερίληψη υπηκόων τρίτων χωρών στο ECRIS με στόχο τη βελτίωση της καταπολέμησης του διασυνοριακού εγκλήματος και της τρομοκρατίας. Στις 19 Ιανουαρίου 2016 η Επιτροπή έλαβε το πρώτο νομοθετικό μέτρο για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με υπηκόους τρίτων χωρών μέσω του συστήματος ECRIS, καθώς το ισχύον σύστημα είναι περίπλοκο και αναποτελεσματικό. Σήμερα η Επιτροπή προτείνει την περαιτέρω αναβάθμιση αυτού του εργαλείου.

Η λειτουργία του euLISA, του Οργανισμού της ΕΕ για τη λειτουργική διαχείριση συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας, ξεκίνησε επιτυχώς την 1η Δεκεμβρίου 2012. Ο οργανισμός επιτελεί τα καθήκοντα λειτουργικής διαχείρισης των συστημάτων SIS II, VIS και EURODAC. Το κύριο επιχειρησιακό καθήκον είναι η διασφάλιση της λειτουργίας των συστημάτων αυτών 24 ώρες την ημέρα, επτά ημέρες την εβδομάδα. Ο εν λόγω οργανισμός είναι επίσης αρμόδιος για να εγκρίνει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας και να διασφαλίζει την ασφάλεια και την ακεραιότητας δεδομένων, καθώς και τη συμμόρφωση με τους κανόνες προστασίας δεδομένων.