Δυτικά Βαλκάνια και Τουρκία: διαδικασία διεύρυνσης & ενίσχυση της οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας στην περιοχή

Turkey EU FlagsΣε μία σειρά ετήσιων εκθέσεων που εγκρίθηκαν σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί κατά πόσο οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και η Τουρκία έχουν προχωρήσει στην εκπλήρωση των απαιτήσεων προσχώρησης στην ΕΕ, και καθορίζει όσα πρέπει να γίνουν για την αντιμετώπιση όσων προκλήσεων απομένουν.

 

Παρουσιάζοντας την ετήσια δέσμη για τη διεύρυνση, ο Επίτροπος κ. Γιοχάνες Χαν δήλωσε: «Η σημερινή προσφυγική κρίση αποδεικνύει πόση σημασία έχει η στενή συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ, που αφορά τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία, συμβάλλει καθοριστικά στην ενίσχυση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες αυτές. Δίνει επίσης ώθηση στην οικονομία και προωθεί την περιφερειακή συνεργασία. Μια σαφής ευρωπαϊκή προοπτική μεταμορφώνει σταδιακά τις χώρες εταίρους και ενισχύει τη σταθερότητα στην περιοχή γύρω από την Ένωση. Η σταθερή μας προσήλωση στη διεύρυνση της ΕΕ, και στους όρους που τη συνοδεύουν, είναι κατά συνέπεια μια μακροπρόθεσμη επένδυση στην ασφάλεια και την ευημερία της ίδιας της Ευρώπης».

 

Κοινές προκλήσεις

 

Η συγκεκριμένη περιοχή δοκιμάζεται έντονα από την προσφυγική κρίση. Η Τουρκία έχει υποδεχτεί στο έδαφός της και στηρίζει πάνω από 2 εκατομμύρια Σύριους πρόσφυγες. Από τις αρχές του έτους, οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, ειδικότερα η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και η Σερβία, διαχειρίστηκαν έναν μεγάλο αριθμό υπηκόων τρίτων χωρών που διήλθαν από το έδαφός τους. Το μεταναστευτικό πρόβλημα προϋποθέτει περισσότερο από ποτέ την αυξημένη συνεργασία με τις χώρες που εντάσσονται στην διαδικασία διεύρυνσης, και η ΕΕ παρέχει σημαντική βοήθεια για τον σκοπό αυτό.

 

Οι θεμελιώδεις αρχές παράγοντας σταθερότητας

 

Στη στρατηγική διεύρυνσης, η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι η διαδικασία προσχώρησης έχει επίκεντρο την αρχή «προτεραιότητα στις θεμελιώδεις αρχές». Σημαντικά ζητήματα σχετικά με το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα, την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών, περιλαμβανομένης και της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, καθώς και με την οικονομική ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, εξακολουθούν να είναι κύριες προτεραιότητες. Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος, ειδικά όσον αφορά την έγκριση της σχετικής νομοθεσίας και τη δημιουργία των αναγκαίων διοικητικών δομών. Ωστόσο, πολύ συχνά απουσιάζει η αποτελεσματική εφαρμογή. Στόχος των προσπαθειών της Επιτροπής είναι να διασφαλίσει ότι οι χώρες πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στις μεταρρυθμίσεις σε αυτούς τους βασικούς τομείς και να καθιερώσει μητρώο παρακολούθησης των επιδόσεων.

 

Η κατάσταση σήμερα

 

Αν και τον περασμένο χρόνο σημειώθηκε σημαντική πρόοδος, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά προβλήματα. Όσον αφορά το κράτος δικαίου, τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης δεν είναι επαρκώς ανεξάρτητα, αποτελεσματικά ή υπεύθυνα. Πρέπει να καταβληθούν επιπλέον σοβαρές προσπάθειες για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, κυρίως με την καθιέρωση μητρώου παρακολούθησης των ερευνών, των διώξεων και των τελικών καταδικαστικών αποφάσεων. Παρότι τα θεμελιώδη δικαιώματα κατοχυρώνονται από τον νόμο, εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα στην πράξη. Η διασφάλιση της ελευθερίας της έκφρασης αποτελεί μεγάλη πρόκληση, καθώς, σε ορισμένες χώρες, σημειώνονται αρνητικές εξελίξεις. Πρέπει να επιδιωχθεί σοβαρή μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, ώστε να διασφαλιστεί η αναγκαία διοικητική ικανότητα και να αντιμετωπιστεί η υψηλού βαθμού πολιτικοποίηση και η έλλειψη διαφάνειας. Η λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών πρέπει επίσης να προσεχθεί ιδιαίτερα. Χρειάζεται στενότερη συνεργασία με τους τοπικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να γίνουν αποδεκτές οι μεταρρυθμίσεις από την κοινωνία.

Οι περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά την οικονομική διακυβέρνηση και την ανταγωνιστικότητα. Η οικονομική ανάπτυξη είναι καίριας σημασίας για την δημιουργία απασχόλησης και ανάπτυξης και για την προσέλκυση επενδυτών. Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην περιφερειακή συνεργασία και την τόνωση της περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης και της συνδεσιμότητας. Στον τομέα αυτόν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, κυρίως μέσω της «διαδικασίας του Βερολίνου» και της συνεργασίας των «έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων». Η Επιτροπή επίσης τονίζει την ανάγκη για σχέσεις καλής γειτονίας και επίλυση των διμερών διενέξεων.

 

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

 

Νέα παρουσίαση

 

Φέτος η Επιτροπή καθιέρωσε μια ενισχυμένη προσέγγιση όσον αφορά την αξιολόγηση των θεμελιωδών αρχών και των σχετικών κεφαλαίων του κεκτημένου (acquis). Η συνολική στρατηγική διεύρυνσης είναι πλέον πολυετής και καλύπτει την περίοδο της θητείας της Επιτροπής. Εκτός από τις εκθέσεις προόδου, δίνεται πολύ μεγαλύτερη έμφαση στον βαθμό ετοιμότητας όσον αφορά την ανάληψη των υποχρεώσεων του μέλους. Παράλληλα, οι εκθέσεις παρέχουν ακόμη σαφέστερη εικόνα για το τι αναμένεται να πράξουν βραχυπρόθεσμα αλλά και μακροπρόθεσμα οι χώρες,. Δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται εναρμονισμένες κλίμακες αξιολόγησης, αυξάνεται η συγκρισιμότητα των χωρών και βελτιώνεται η διαφάνεια της διαδικασίας προσχώρησης. Έτσι πιστεύεται ότι ο έλεγχος των μεταρρυθμίσεων είναι ευκολότερος για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

 

Περισσότερα για τη νέα προσέγγιση: Τι καινούργιο υπάρχει στις εκθέσεις για τη διεύρυνση;

 

Διαδικασία διεύρυνσης

 

Το σημερινό πρόγραμμα διεύρυνσης αφορά τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία ξεκίνησαν το 2005 αλλά προχωρούν με αργούς ρυθμούς. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Μαυροβούνιο ξεκίνησαν το 2012 και με τη Σερβία του 2014. Η διαδικασία προσχώρησης στην ΕΕ της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας – υποψήφιας χώρας από το 2005 – εξακολουθεί να βρίσκεται σε αδιέξοδο. Η Αλβανία έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας το 2014 και επιλύει ορισμένα ζητήματα προτεραιότητας προτού να είναι σε θέση η Επιτροπή να συστήσει την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Τον Ιούνιο τέθηκε σε ισχύ μια συμφωνία σταθερότητας και σύνδεσης (ΣΣΣ) με την Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Τον Οκτώβριο του 2015 υπογράφηκε ΣΣΣ με το Κοσσυφοπέδιο.

 

Για λεπτομερή συμπεράσματα και συστάσεις σχετικά με κάθε χώρα (στα Αγγλικά), δείτε πιο κάτω:

 

Αλβανία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Κοσσυφοπέδιο

Μαυροβούνιο

Σερβία

Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Τουρκία