Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών – Η σημασία των ξένων γλωσσών για την Ανάπτυξη της Επιχειρηματικότητας και της Απασχόλησης στην ΕΕ.

lexikoΑπό το 2001 η 26η Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένη στις ευρωπαϊκές γλώσσες. Η Ευρώπη διαθέτει μια τεράστια ποικιλία γλωσσών: Οι επίσημες γλώσσες της είναι 24 και υπολογίζεται ότι πάνω από 60 αυτόχθονες κοινότητες μιλούν περιφερειακές ή μειονοτικές γλώσσες, στις οποίες θα μπορούσαν να προστεθούν και οι γλώσσες που μιλούν πολίτες προερχόμενοι από άλλες χώρες και ηπείρους.  Η καθιέρωση της ημέρας αυτής, ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Γλωσσών, έχει τρεις στόχους:

  • Να ευαισθητοποιήσει το κοινό στη σημασία που έχει η πολυγλωσσία στην Ευρώπη,
  • Να αξιοποιήσει την πολιτισμική και γλωσσική πολυμορφία και
  • Να ενθαρρύνει την εκμάθηση ξένων γλωσσών από όλους, τόσο εντός όσο και εκτός σχολικού πλαισίου.

Οι 24 επίσημες γλώσσες της Ένωσης, είναι και οι γλώσσες εργασίας της: Αγγλικά, Βουλγαρικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Δανέζικα, Ελληνικά, Εσθονικά, Ιρλανδικά, Ισπανικά, Ιταλικά, Κροατικά, Λετονικά, Λιθουανικά, Μαλτέζικα, Ολλανδικά, Ουγγρικά, Πολωνικά, Πορτογαλικά, Ρουμανικά, Σλοβακικά, Σλοβενικά, Σουηδικά, Τσεχικά και Φινλανδικά.

Ο πρώτος κοινοτικός κανονισμός που όριζε τις επίσημες γλώσσες, θεσπίστηκε το 1958. Συγκεκριμένα, όριζε τα γαλλικά, τα γερμανικά, τα ιταλικά και τα ολλανδικά ως τις πρώτες επίσημες γλώσσες και γλώσσες εργασίας της ΕΕ, καθώς επρόκειτο για τις γλώσσες των τότε κρατών μελών. Έκτοτε, ο αριθμός των επίσημων γλωσσών και γλωσσών εργασίας έχει αυξηθεί με την ένταξη νέων χωρών στην ΕΕ.

Ο χαρακτηρισμός μιας γλώσσας ως «επίσημης και γλώσσας εργασίας» έχει δύο βασικές συνέπειες:

  • Τα έγγραφα που αποστέλλονται στα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς και οι απαντήσεις τους, μπορούν να συντάσσονται σε μία από τις γλώσσες αυτές.
  • Οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί και άλλα νομοθετικά έγγραφα, καθώς και η Επίσημη Εφημερίδα, δημοσιεύονται σε όλες αυτές τις γλώσσες.

Λόγω χρονικών και δημοσιονομικών περιορισμών, ένας μικρός σχετικά αριθμός εγγράφων εργασίας μεταφράζεται προς όλες τις γλώσσες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί εν γένει τα αγγλικά, τα γαλλικά και τα γερμανικά ως διαδικαστικές γλώσσες, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρέχει υπηρεσίες μετάφρασης προς διάφορες γλώσσες, ανάλογα με τις ανάγκες των μελών του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενώσει τις δυνάμεις της με τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τις Ευρωπαϊκές Περιφέρειες και τους Κοινωνικούς Εταίρους προκειμένου:

 

  • Να δοθεί σ’ όλους τους πολίτες η δυνατότητα να μαθαίνουν δύο γλώσσες, επιπλέον της μητρικής τους, από μικρή ηλικία.
  • Να δημιουργηθούν φιλικότερες κοινωνίες, στις οποίες θα κυριαρχεί ο διάλογος μεταξύ των διαφορετικών κοινοτήτων αλλά και μεταξύ μεμονωμένων πολιτών.
  • Να τονιστεί ο ρόλος που παίζουν οι γλώσσες στην εξεύρεση εργασίας και στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας.

Οι στόχοι αυτοί αποτελούν τη σπονδυλική στήλη της «πολιτικής πολυγλωσσίας».

 

Κάθε χρόνο χιλιάδες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις χάνουν επιχειρηματικές ευκαιρίες και συμβόλαια εξαιτίας της ανεπαρκούς γνώσης ξένων γλωσσών και της αδυναμίας διαπολιτισμικής επικοινωνίας.                                                                                                       

Η διαπίστωση αυτή, είναι εύρημα της Έκθεσης ELAN, την οποία εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 2007. Πρόκειται για την πρώτη πανευρωπαϊκή έρευνα σχετικά με χαμένες επιχειρηματικές ευκαιρίες ως αποτέλεσμα έλλειψης γλωσσικών ικανοτήτων στις εταιρείες. Η έκθεση βασίζεται σ’ ένα δείγμα περίπου 2.000 ΜΜΕ από την ΕΕ και των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Έως και το 11 % των ΜΜΕ του δείγματος, δήλωσαν ότι έχασαν επιχειρηματικά συμβόλαια, ως άμεσο αποτέλεσμα των γλωσσικών και διαπολιτισμικών αδυναμιών που αντιμετώπισαν στις χώρες δραστηριοτήτων τους.

Τα μακροοικονομικά συμπεράσματα που παρουσιάζονται στη μελέτη υποδεικνύουν ότι υπάρχει σημαντικό δυναμικό βελτίωσης των εξαγωγικών επιδόσεων των ευρωπαïκών ΜΜΕ, εάν μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν στρατηγικά οι δεξιότητες πολυγλωσσίας. Τα συμπεράσματα αυτά, έχουν επιβεβαιωθεί, επίσης, από πολλές εθνικές μελέτες των κρατών μελών της Ένωσης.

Επιπλέον, οι ευρωπαίοι εργοδότες δίνουν μεγάλη σημασία στη γνώση ξένων γλωσσών και στις ικανότητες επικοινωνίας. Ακόμη, οι πολίτες που μιλούν πολλές γλώσσες μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τα πλεονεκτήματα της ελεύθερης κυκλοφορίας στην ΕΕ και να ενταχθούν ευκολότερα σε μια άλλη χώρα, όπου πηγαίνουν για σπουδές ή εργασία.

Σε γενικές γραμμές, η έρευνα και η εμπειρία έχουν καταδείξει ότι υπάρχει ως ένα βαθμό επανάπαυση, καθώς τα αγγλικά θεωρούνται ως η μόνη αναγκαία γλώσσα για τις διεθνείς επιχειρησιακές συναλλαγές. Παρόλα αυτά, σε πολλές περιοχές της Ευρώπης τα αγγλικά ήδη θεωρούνται περισσότερο ως βασική ικανότητα παρά ως ξένη γλώσσα. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάγκη να διατηρηθεί το σχετικό πλεονέκτημα με προσθήκη και άλλης γλώσσας, πέρα από τα αγγλικά, εμφανίζεται επιτακτική. Τα γερμανικά, τα γαλλικά,  τα ισπανικά και τα ρωσικά έχουν υψηλή ζήτηση, αλλά και τα κινεζικά ή τα Ιαπωνικά, ιδιαίτερα στις πολυεθνικές εταιρείες.

Για τις μικρές, κυρίως, εταιρείες μια καλή πολύγλωσση επικοινωνία μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες που κάνουν τη διαφορά μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας. Μπορούμε ανεπιφύλακτα να υποστηρίξουμε, ότι οι γλωσσικές ικανότητες συνιστούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα των πωλήσεων ή των εξαγωγών, καθώς τα προβλήματα λύνονται ταχύτερα και οι καθυστερήσεις αποφεύγονται, αν υπάρχει καλή γλωσσική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, τόσο σε ενδοεπιχειρησιακό επίπεδο, όσο και στις διεθνείς συναλλαγές των εταιρειών.

Σύμφωνα με την έρευνα ELAN, μόνο το 48 % των ΜΜΕ του δείγματος, δήλωσαν ότι διαθέτουν επίσημες γλωσσικές στρατηγικές για την υποστήριξη των διεθνών εγχειρημάτων τους. Σχεδόν το 40 % των ΜΜΕ στην Ευρώπη, δεν εργάζονται καν με πολύγλωσσους ιστοτόπους.

 

Η έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντικός συσχετισμός μεταξύ των επενδύσεων σε γλωσσικές στρατηγικές,  με το ποσοστό εξαγωγών και αποδοτικότητας της εταιρείας.

Ακόμη, η  πολυγλωσσία αποτελεί παράγοντα-κλειδί για την πολιτισμική ενσωμάτωση των εργαζομένων και συμβάλλει στο διαπολιτισμικό διάλογο. Μπορεί να βοηθήσει εκατομμύρια μετανάστες στην Ευρώπη και να συμβάλει αποτελεσματικότερα, στη συμμετοχή τους στις αγορές εργασίας. Η παροχή αποτελεσματικής υποστήριξης για να βοηθηθούν οι μετανάστες και να μάθουν τη γλώσσα της νέας χώρας υποδοχής, αποτελεί προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία των επιχειρήσεων. Η καλύτερη επικοινωνία μεταξύ των εργαζομένων, αυξάνει αφενός την αποδοτικότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών τους, αλλά και το βαθμό ασφάλειας στη διαδικασία παραγωγής.

 

Παρόλο που φαίνεται ότι τα αγγλικά θα διατηρήσουν σίγουρα την ηγετική τους θέση ως η παγκόσμια επιχειρηματική γλώσσα, οι άλλες γλώσσες είναι που θα κάνουν τη διαφορά μεταξύ της “παραδοσιακής” εταιρείας και της εταιρείας “αιχμής” και θα δώσουν το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Παρά το γεγονός, ότι αναπτύσσονται κοινοτικές πρωτοβουλίες και δράσεις για την προώθηση της απόκτησης δεξιοτήτων προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς και αντίστοιχη, πολιτιστική ευαισθητοποίηση στις εταιρείες μέσω αρκετών προγραμμάτων της Ένωσης, ωστόσο η συμμετοχή, ιδιαίτερα των ΜΜΕ είναι περιορισμένη. Πιθανόν γιατί θεωρούν τις σχετικές διαδικασίες ένταξης ως δύσχρηστες ή χρονοβόρες και τα κονδύλια που διατίθενται, αντιμετωπίζονται κυρίως ως μέσο μόνο για την ανταλλαγή  “καλών πρακτικών”  σε σε ενδο-ευρωπαïκό επίπεδο.

 

Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη της πολυγλωσσίας από τις εθνικές κυβερνήσεις των Κρατών -μελών, καθώς εξακολουθούν να βρίσκονται πολύ μακριά από τον κοινό στόχο, όπως αυτός καθορίστηκε στη συνάντηση κορυφής στη Βαρκελώνη το 2002, δηλαδή ότι κάθε πολίτης θα πρέπει να μαθαίνει δύο γλώσσες στο σχολείο πέραν της μητρικής του.

Οι γλωσσικές δεξιότητες, αποκτώνται συχνά, έξω από το επίσημο εκπαιδευτικό σύστημα. Παρόλα αυτά, η επίσημη αναγνώριση της ανεπίσημης και άτυπης αυτής μάθησης, όπως και τα αντίστοιχα, γλωσσικά προσόντα, σπανίως λαμβάνονται υπόψη, ως πραγματικά αναγνωρισμένες ικανότητες.

 

Στις περισσότερες ευρωπαïκές χώρες οι εθνικοί οργανισμοί προώθησης του εμπορίου παρέχουν πρακτική καθοδήγηση και οικονομική υποστήριξη στις ΜΜΕ, ώστε να ενισχύσουν τις εξαγωγικές στρατηγικές τους, αλλά οι γλωσσικές στρατηγικές συνήθως δεν συμπεριλαμβάνονται στα εν λόγω προγράμματα. Σε περιφερειακό επίπεδο, αρκετά κράτη μέλη σημειώνουν πρόοδο στον συγκεκριμένο τομέα, κυρίως, μέσω δικτύων που αναπτύσσονται από τα αντίστοιχα, Εμπορικά και Βιομηχανικά Επιμελητήρια των περιοχών αυτών ή από άλλες Εμπορικές Οργανώσεις.

Ενώ, οι ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει θεωρητικά να βρίσκονται σε πλεονεκτικότερη θέση από οποιεσδήποτε άλλες για την εκμετάλλευση επιχειρηματικών ευκαιριών που απαιτούν πολύγλωσση επικοινωνία, παρόλα αυτά, απέχουν πολύ από την πλήρη αξιοποίηση των δυναμικών πλεονεκτημάτων τους και αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερες δυσκολίες στο να προσλάβουν ειδικευμένο προσωπικό με γλωσσικές ικανότητες, πέραν των βασικών αγγλικών. Η πρόκληση για τις ευρωπαïκές επιχειρήσεις, συνίσταται στην ανάπτυξη  Στρατηγικής Γλωσσικής Διαχείρισης και σταθερού προσανατολισμού στην ενσωμάτωση της πολυγλωσσίας στο ανθρώπινο δυναμικό τους.

 

Παράλληλα, η Ευρώπη οφείλει να προβληθεί ως ελκυστική επιχειρηματική πρόταση προκειμένου να προσελκύσει μετανάστες εργαζόμενους με πολύ υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης, καθώς οι εν λόγω εργαζόμενοι θα φέρουν μαζί τους γλώσσες αναγκαίες για τις εμπορικές συναλλαγές με αγορές, όπου η ανάπτυξη θα εξακολουθήσει να εκφράζεται με διψήφιους αριθμούς τα επόμενα χρόνια.

Συμπερασματικά,  μπορούμε να υποστηρίξουμε ότι αληθινή πρόοδος στον τομέα αυτό, θα σημειωθεί μόνο αν οι επιχειρήσεις, από τις πολύ μικρές εταιρείες έως τις πολυεθνικές, αναπτύξουν δημιουργικές και δυναμικές γλωσσικές στρατηγικές, προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητές τους. Οπωσδήποτε, απαιτείται η υποστήριξη των ΜΜΕ επιχειρήσεων με ευέλικτα προγράμματα από την ΕΕ, προσαρμοσμένων στις ανάγκες τους και η ενεργή συμμετοχή διεθνικών, περιφερειακών και τοπικών δικτύων που θα συμβάλλουν στην προώθηση της αναγκαιότητας αυτής και στην ανταλλαγή “καλών πρακτικών” μεταξύ τους, τόσο σε ευρωπαïκό, όσο και σε διεθνές επίπεδο.

 

Αποδοτικές λύσεις μπορούν να βρεθούν, ακόμη, μέσω της δημιουργίας συμπράξεων, τόσο μεταξύ των επιχειρήσεων και του  εκπαιδευτικού τομέα,  όσο και μεταξύ των τομέων βιομηχανίας και έρευνας, με στόχο τη δημιουργική χρήση των γλωσσικών δεξιοτήτων και της γλωσσικής τεχνολογίας.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, έχει ξεκινήσει από το 2010, Ενημερωτική Εκστρατεία με τίτλο:  «Γλώσσες σημαίνουν Επιχειρηματικές Ευκαιρίες», με στόχο την προώθηση της χρήσης ξένων γλωσσών από τις ΜΜΕ και την προβολή της συμβολής τους στην αύξηση των επιχειρηματικών ευκαιριών και των εμπορικών προοπτικών.

Περισσότερες πληροφορίες για τους τρόπους αξιοποίησης της πολυγλωσσίας στην προώθηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, μπορείτε να αναζητήσετε στον σχετικό ιστότοπο που έχει δημιουργηθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: http://ec.europa.eu/languages/languages-mean-business/index_el.htm

 

Σταρρά  Ελένη – Στυλιανή

Επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκής

Πληροφόρησης Europe Direct – Ε.Β.Ε.Α.

Ακαδημίας 7, Αθήνα, 5ος όροφος

Τηλ.: 210 3615059, 210 3382481

E-mail: europedirect@acci.gr

Site: http://europedirect.acci.gr