Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δράσης για τη Μετανάστευση: Προτάσεις για ένταξη και αξιοποίηση για τους μετανάστες υψηλής ειδίκευσης

synodosΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει ένα σχέδιο δράσης για τη στήριξη των κρατών μελών όσον αφορά την ένταξη και την αξιοποίηση υπηκόων τρίτων χωρών, ώστε αυτοί να συμβάλλουν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της ΕΕ. Υποβάλλει επίσης μια νομοθετική πρόταση για την αναμόρφωση των κανόνων σχετικά με τους μετανάστες υψηλής ειδίκευσης που έρχονται στην ΕΕ για να εργαστούν, με στόχο να βοηθήσει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στην προσέλκυση εξειδικευμένων και ταλαντούχων ατόμων από όλο τον κόσμο. Οι πρωτοβουλίες αυτές αποτελούν συνέχεια της δέσμευσης που ανέλαβε ο Πρόεδρος Γιούνκερ στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές του, σύμφωνα με την οποία η νόμιμη μετανάστευση συνιστά προτεραιότητα της παρούσας Επιτροπής.

Ο κ. Δημήτρης Αβραμόπουλος, Eπίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας, δήλωσε: «Για τη σωστή διαχείριση της μετανάστευσης μακροπρόθεσμα, οφείλουμε να αρχίσουμε τώρα να λαμβάνουμε μέτρα προς όφελος όλων. Η έγκαιρη και αποτελεσματική ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών είναι καθοριστική για την ανάδειξη της μετανάστευσης σε πλεονέκτημα για την οικονομία και τη συνοχή της κοινωνίας μας. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να εξοπλίσουμε καλύτερα τα συστήματά μας ώστε να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση στην αγορά εργασίας και τις ελλείψεις δεξιοτήτων στο μέλλον. Η αναθεώρηση του συστήματος της ΕΕ για τη μπλε κάρτα θα κάνει ευκολότερη και πιο ελκυστική την εγκατάσταση και απασχόληση στην ΕΕ υπηκόων τρίτων χωρών με υψηλή ειδίκευση και θα ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη.»

Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ένταξη

Το σχέδιο δράσης προβλέπει ένα κοινό πλαίσιο πολιτικής και μέτρα στήριξης που θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη στην περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση των εθνικών πολιτικών ένταξης των υπηκόων τρίτων χωρών. Τα κράτη μέλη -σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο- βρίσκονται στην πρώτη γραμμή όσον αφορά την ένταξη. Το σχέδιο δράσης καθορίζει τη συγκεκριμένη πολιτική, επιχειρησιακή και οικονομική στήριξη που πρέπει να παρέχεται σε επίπεδο ΕΕ για την ενίσχυση των προσπαθειών τους.

Η διασφάλιση ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να συνεισφέρουν οικονομικά και κοινωνικά στις κοινότητες υποδοχής έχει καίρια σημασία για τη μελλοντική ευημερία, πρόοδο και συνοχή των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Μια μελέτη που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιβεβαιώνει ότι, αν ενταχθούν γρήγορα και σωστά, οι υπήκοοι τρίτων χωρών μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των επιδόσεων της αγοράς εργασίας, στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων και στη βελτίωση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Υπάρχει βέβαιος κίνδυνος το κόστος της μη ένταξης να είναι υψηλότερο από το κόστος της επένδυσης στις πολιτικές ένταξης.

Παρά τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη, οι μετανάστες και οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες από τρίτες χώρες, οι οποίοι διαμένουν νομίμως στην ΕΕ, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Ενώ οι πολιτικές ένταξης παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εθνική αρμοδιότητα, στο σημερινό πλαίσιο, πολλά κράτη μέλη της ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις. Ως εκ τούτου η αντιμετώπιση του ζητήματος σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία, χάρη στη διαρθρωτική και οικονομική στήριξη που παρέχει.

Οι δράσεις που προτείνονται σε βασικούς τομείς είναι: μέτρα ένταξης πριν από την αναχώρηση και πριν από την άφιξη, ιδίως για άτομα που επανεγκαθίστανται και χρειάζονται σαφώς διεθνή προστασία· εκπαίδευση, απασχόληση και επαγγελματική κατάρτιση· πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες· ενεργός συμμετοχή και κοινωνική ένταξη. Προτείνεται επίσης μια πιο στρατηγική και συντονισμένη προσέγγιση σχετικά με τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη στήριξη εθνικών μέτρων ένταξης.

  • Η νέα πρόταση δημιουργεί ένα ενιαίο πανευρωπαϊκό σύστημα, το οποίο αντικαθιστά τα παράλληλα εθνικά συστήματα, ώστε, αφενός, οι υποψήφιοι και οι εργοδότες να γνωρίζουν σαφέστερα τι σημαίνει απασχόληση υψηλής ειδίκευσης και, αφετέρου, το καθεστώς να προβάλλεται καλύτερα και να γίνεται πιο ανταγωνιστικό.
  • Ενισχύει την κινητικότητα εντός της ΕΕ μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών και της παροχής δυνατότητας για συντομότερα επαγγελματικά ταξίδια έως και 80 ημερών εντός των κρατών μελών που εφαρμόζουν το σύστημα της μπλε κάρτας.
  • Μειώνει το κατώτατο μισθολογικό όριο με τη δημιουργία ενός ευέλικτου πλαισίου εντός του οποίου τα κράτη μέλη μπορούν να προσαρμόζουν το όριο στις συνθήκες της αγοράς εργασίας τους, και προβλέπει καταλληλότερες συνθήκες για πρόσφατους πτυχιούχους και εργαζομένους τρίτων χωρών σε τομείς με έλλειψη εργατικού δυναμικού.
  • Στο πλαίσιο του νέου συστήματος της μπλε κάρτας, οι ειδικευμένοι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας θα μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για μπλε κάρτα.
  • Η πρόταση ενισχύει τα δικαιώματα, αφενός, των κατόχων μπλε κάρτας (επιτρέποντας την ταχύτερη πρόσβαση στο καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος, άμεση και πιο ευέλικτη πρόσβαση στην αγορά εργασίας) και, αφετέρου, των μελών των οικογενειών τους (διασφαλίζοντας ότι αυτά μπορούν να μετακινηθούν ταυτόχρονα με τον κάτοχο της μπλε κάρτας της ΕΕ), πράγμα που αναμένεται ότι θα καταστήσει την ΕΕ ελκυστικότερο προορισμό για τους εργαζόμενους με υψηλή ειδίκευση, τους οποίους χρειάζεται η οικονομία μας.

Το νέο σύστημα της μπλε κάρτας εκτιμάται ότι θα έχει ετήσιο οικονομικό αντίκτυπο από 1,4 δισ. € έως 6,2 δισ. € χάρη στην απασχόληση εντός της ΕΕ επιπλέον εργαζομένων με υψηλή ειδίκευση. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, τα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να είναι αρμόδια για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που γίνονται δεκτοί στο έδαφός τους με σκοπό την αναζήτηση εργασίας. Μπορούν επίσης να πραγματοποιούν δοκιμές στην αγορά εργασίας, αν αυτή υφίσταται σοβαρές διαταραχές, όπως υψηλό επίπεδο ανεργίας σε συγκεκριμένο επάγγελμα ή τομέα, ή σε ένα τμήμα της επικράτειάς τους.

Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία και η Δανία δεν συμμετέχουν στη διαδικασία έκδοσης της παρούσας οδηγίας και δεν δεσμεύονται από αυτή ούτε υπόκεινται στην εφαρμογή της.

Ιστορικό

 

Σχέδιο δράσης για την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών: αν και η πρωταρχική αρμοδιότητα για την ένταξη ανήκει στα κράτη μέλη, η ΕΕ έχει θεσπίσει μέτρα για την παροχή κινήτρων και στήριξης στα κράτη μέλη που προωθούν την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται ειδική χρηματοδότηση και μέσα για την επίτευξη της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής μεταξύ των κρατών μελών. Το σημερινό σχέδιο δράσης αποτελεί μέρος του συνόλου μέτρων που ανακοινώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δράσης για τη Μετανάστευση και στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 6ης Απριλίου 2016.

 

Μεταρρύθμιση της οδηγίας της ΕΕ για την μπλε κάρτα: Τον Απρίλιο του 2014, στη Μάλτα, ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ παρουσίασε, στο πλαίσιο της προεκλογικής του εκστρατείας, ένα σχέδιο πέντε σημείων για τη μετανάστευση, όπου μεταξύ άλλων καλούσε την Ευρώπη να επιδείξει μεγαλύτερη πολιτική βούληση όσον αφορά τη νόμιμη μετανάστευση. Στις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές του, ο πρόεδρος Γιούνκερ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προωθήσει μια νέα ευρωπαϊκή πολιτική για τη νόμιμη μετανάστευση με στόχο την αντιμετώπιση των ελλείψεων σε δεξιότητες και την προσέλκυση ταλέντων, προκειμένου να δοθούν αποτελεσματικές λύσεις στις δημογραφικές προκλήσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της αναμόρφωσης του συστήματος της ΕΕ για τη μπλε κάρτα.

 

Η ΕΕ αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές διαρθρωτικές ελλείψεις δεξιοτήτων σε ορισμένους τομείς, οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την καινοτομία στην ΕΕ (π.χ. υγειονομική περίθαλψη, ΤΠΕ και τομέας της μηχανικής). Στο μέλλον, οι διαρθρωτικές αλλαγές στις οικονομίες της ΕΕ θα συνεχίσουν να αυξάνουν τη ζήτηση για δεξιότητες υψηλότερου επιπέδου που δεν είναι δυνατόν να βρεθούν αμέσως στην αγορά εργασίας, δημιουργώντας περαιτέρω ελλείψεις που δεν μπορούν να καλυφθούν από το υπάρχον εργατικό δυναμικό της ΕΕ. Ο αριθμός των εργαζομένων με υψηλή ειδίκευση, οι οποίοι είναι υπήκοοι τρίτων χωρών και έρχονται στα 25 κράτη μέλη της ΕΕ που εφαρμόζουν το σύστημα της μπλε κάρτας, είναι σαφώς ανεπαρκής για την αντιμετώπιση αυτών των ελλείψεων σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, παρά τα μέτρα για αναβάθμιση των δεξιοτήτων των υπηκόων της ΕΕ που προτείνονται στο Νέο Θεματολόγιο Δεξιοτήτων. Η οδηγία για την μπλε κάρτα δεν εφαρμόζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και τη Δανία.