Η αναθεώρηση της Πρωτοβουλίας Small Business Act for Europe (SBA) και η καθιέρωση της Αρχής «σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» ως καθοριστικοί παράγοντες για την διαμόρφωση των πολιτικών για τις ΜμΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο

eu_callsΗ αναθεωρημένη Πρωτοβουλία Small Business Act for Europe (SBA), συνιστά ένα νέο αποφασιστικό βήμα για την πολιτική αναγνώριση των ΜμΕ και ιδιαίτερα των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θέτουν τη  θεμελιώδη αρχή «σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» στο επίκεντρο της λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και συνιστούν στα Κράτη-μέλη και στις περιφέρειες να την υιοθετήσουν ως βάση των πολιτικών τους για τις ΜμΕ και να την λαμβάνουν υπόψη τους, κατά τον σχεδιασμό των οικονομικών και βιομηχανικών πολιτικών τους.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό και αναγνωρίζεται από όλους, εδώ και πολλά χρόνια, ότι οι ΜμΕ και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις λαμβάνονται ολοένα και περισσότερο υπόψη κατά την χάραξη της ενωσιακής νομοθεσίας. Αναγνωρίζεται, επίσης, η υποστήριξη που παρέχεται από το Κοινοβούλιο και τα Κράτη-μέλη σε μια πιο αποτελεσματική θεώρηση των αναγκών των επιχειρήσεων αυτών.

Εντούτοις, παρά τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει προς την κατεύθυνση της αυξανόμενης σημασίας που πρέπει να δίδεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η υλοποίηση της SBA και της αρχής «σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα» ποικίλλει αρκετά ή και δεν εφαρμόζεται καθόλου σε ορισμένα Κράτη-μέλη. Η διαπίστωση αυτή, ισχύει σε αρκετές περιπτώσεις και στο ενωσιακό επίπεδο, σ’ ότι αφορά στη νομοθετική διαδικασία και στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Ο νέo-εφαρμοζόμενος θεσμός του διορισμού εθνικών εκπροσώπων ΜμΕ, ενδεχομένως να βοηθήσει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή της SBA, αλλά θα βοηθούσε ακόμη περισσότερο εάν εφαρμόζονταν ο διορισμός εκπροσώπων ΜμΕ και στις Περιφέρειες.

Η μετάβαση στο στάδιο «δράσε πρώτα σε μικρή κλίμακα», δεν θα γνωρίσει την αναμενόμενη επιτυχία χωρίς την ανάπτυξη μιας πραγματικής «πολυμερούς και πολύ-επίπεδης διακυβέρνησης». Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, καθώς και όλοι οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς θα συμμετέχουν εξαρχής στις πολιτικές συζητήσεις και  στη νομοθετική διαδικασία.

Μια σημαντική διαπίστωση που προκύπτει από την ετήσια ανασκόπηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ΜμΕ από το 2010 έως το 2011, είναι και η διαφορετική πορεία, καθώς και η άνιση κατανομή της ανάπτυξης των ΜμΕ μεταξύ των Κρατών-μελών της ΕΕ.  Ο λόγος της άνισης αυτής κατανομής τεκμηριώνεται από μια σειρά παράγοντες, οι οποίοι αποτελούν και τους βασικούς τομείς στους οποίες οι ευρωπαϊκές ΜμΕ σημειώνουν αρνητικές επιδόσεις:

Επενδύσεις: Βάσει των εκτιμήσεων που γίνονται από την Eurostat σε συνεργασία με την Ecorys και την Cambridge Econometrics, η τάση των επενδύσεων στην ΕΕ των 27 (επενδύσεις / προστιθέμενη αξία), δεν έχει βελτιωθεί και παραμένει σε χαμηλά επίπεδα.

Ειδικότερα, το 2010 η τάση για επενδύσεις ανήλθε σε 17,2% για τις ΜΜΕ (της NFBE), έναντι 17,6% το 2009 και 19% το 2008. Η υψηλότερη τάση για επενδύσεις παρατηρήθηκε στον κλάδο των ορυχείων και λατομείων και στην παροχή βασικών αγαθών, ενώ η μικρότερη στον κλάδο των κατασκευών.

Καινοτομία: Βάσει των αποτελεσμάτων του “Innovation Union Scoreboard 2010” (IUS) της Γενικής Γραμματείας Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας, διακρίνονται τέσσερις μεγάλες κατηγορίες κρατών – μελών της ΕΕ :

  1. Innovation Leaders (αρχηγοί καινοτομίας): Χώρες που έχουν επίδοση υψηλότερη από τη μέση ευρωπαϊκή (Δανία, Φινλανδία, Γερμανία, Σουηδία).
  1. Innovation Followers (ακόλουθοι καινοτομίας): Χώρες που έχουν επίδοση κοντά στη μέση ευρωπαϊκή (Αυστρία, Βέλγιο, Κύπρος, Εσθονία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Σλοβενία και Ηνωμένο Βασίλειο).
  1. Moderate Innovators (χώρες μέτριας καινοτομίας): Χώρες που έχουν επίδοση χαμηλότερη από τη μέση ευρωπαϊκή (Τσεχία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Μάλτα, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία και Ισπανία).
  1. Modest Innovators (χώρες χαμηλής καινοτομίας): Χώρες που έχουν επίδοση αρκετά χαμηλότερη από τη μέση ευρωπαϊκή (Βουλγαρία, Λετονία, Λιθουανία και Ρουμανία).

Περαιτέρω ανάλυση της συμπεριφοράς και πορείας των ευρωπαϊκών ΜμΕ σε θέματα καινοτομίας αναδεικνύει κάποια κοινά χαρακτηριστικά.  Σύμφωνα με την ετήσια ανασκόπηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις ΜμΕ το 2010 – 2011 και τη Γενική Δ/νση Επιχειρήσεων και Βιομηχανίας, η πλειονότητα των ευρωπαϊκών ΜμΕ δεν βασίζεται σε   E & A για την υλοποίηση καινοτομιών, αλλά σε πελάτες, προμηθευτές ή άλλα δίκτυα και συνεργατικούς σχηματισμούς (clusters).

Τα κύρια εμπόδια για την πραγματοποίηση επενδύσεων από τις ΜμΕ εκτιμάται ότι είναι η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση έργων με υψηλότερο κίνδυνο, η δύσκολη πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες, τα περίπλοκα και ακριβά δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, οι περιορισμένοι πόροι, καθώς και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού.

Ακόμη, ένας από τους πιο αποθαρρυντικούς παράγοντες για υλοποίηση καινοτομιών εκτιμάται ότι είναι η αδυναμία των ΜμΕ να υιοθετήσουν και να αξιοποιήσουν κατάλληλα την προσφερόμενη υποστηρικτική εκπαίδευση από τα εκάστοτε υλοποιούμενα προγράμματα της Ένωσης.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την πρόσβαση των ΜμΕ της Ευρωζώνης σε χρηματοδότηση, κατά την περίοδο από Απρίλιο – Σεπτέμβριο 2011, διαπιστώθηκε ότι η ανάγκη των ΜμΕ της Ευρωζώνης για εξωτερική χρηματοδότηση αυξήθηκε την περίοδο αναφοράς, ενώ ταυτόχρονα η πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό επιδεινώθηκε σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο το 2010. Επιπλέον, η έρευνα καταγράφει ελαφρώς χαμηλότερα ποσοστά επιτυχίας των ΜμΕ, όταν αιτούνται για κάποιο δάνειο.

Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση εξακολουθεί να είναι το δεύτερο σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ΜμΕ της Ευρωζώνης (συγκεντρώνοντας το 16% των απαντήσεων τόσο το 2010 όσο και το 2011).

Πρέπει να επισημανθεί ότι από το 2008, η «διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση» αποτελεί μια από τις 10 Αρχές της Πρωτοβουλίας SBA για την Ευρωπαϊκή πολιτική των ΜμΕ, όπως και η «παροχή «δεύτερης ευκαιρίας», η οποία αφορά έντιμους επιχειρηματίες που έχουν πτωχεύσει. Καθώς, σύμφωνα με έρευνες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το 50% των νέων επιχειρήσεων δεν καταφέρνουν να επιβιώσουν μέσα στα πρώτα 5 χρόνια της ζωής τους, τάση που επιδεινώνεται λόγω και της οικονομικής κρίσης.

Η αναθεώρηση της SBA επιβεβαίωσε ακόμα περισσότερο την ανάγκη για υποστήριξη σε τομείς, όπως η παροχή βοήθειας για πρόσβαση σε αγορές, η εξάλειψη μη δασμολογικών φραγμών, η καθοδήγηση σε κανονιστικά θέματα, η τυποποίηση και η αξιολόγηση της συμμόρφωσης.

Όσον αφορά στην υποδομή υποστήριξης, το Δίκτυο «Enterprise Europe Network», όχι μόνο βοηθά τις εταιρείες και ιδίως τις ΜμΕ να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς αλλά, επίσης, παρέχει υποστήριξη για τη διεθνοποίησή τους.

Η Ευρωπαϊκή Πύλη Πληροφόρησης για τα Τελωνεία (ECIP) παρέχει περαιτέρω πρακτικές πληροφορίες για μελλοντικούς εμπόρους, καθώς και ηλεκτρονικά εργαλεία μάθησης και βάσεις δεδομένων.

Τέλος, για την απλούστευση των διαδικασιών πρόσβασης των Ευρωπαϊκών ΜμΕ στις αγορές έχουν προβλεφθεί διάφορες πρωτοβουλίες, όπως:

·         Η χρήση των Ευρωπαϊκών Προτύπων πιο φιλικών για τις ΜμΕ τα οποία προσφέρονται μέσω γραφείων εξυπηρέτησης και ηλεκτρονικών πυλών (π.χ. απλουστευμένες ηλεκτρονικές διαδικασίες δημοσίων αναθέσεων για από κοινού υποβολή προσφορών)

·         Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Βέλτιστων Πρακτικών Ενίσχυσης ΜμΕ

Για την προώθηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας των ΜμΕ και την ανάπτυξη καινοτόμων δράσεων στο πλαίσιο της λειτουργίας τους, έχουν καθιερωθεί, ακόμη, σημαντικές πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπως:

·         Η «Ευρωπαϊκή Εβδομάδα ΜμΕ» η οποία αποτελεί μία πανευρωπαϊκή πλατφόρμα προώθησης της επιχειρηματικότητας, με πάνω από 1.500 εκδηλώσεις και τρία εκατ. συμμετέχοντες ετησίως.

·         Το πρόγραμμα «Erasmus για νέους επιχειρηματίες» το οποίο ξεκίνησε το 2009 και προσφέρει πρακτική εκπαίδευση “on the job training” σε νέους επιχειρηματίες, με στόχο την ενίσχυση των διασυνοριακών δικτυώσεων και συνεργασιών με πιο έμπειρους επιχειρηματίες.

·         Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πρεσβευτών Γυναικείας Επιχειρηματικότητας, το οποίο προς το παρόν αποτελείται από 250 επιτυχημένες γυναίκες επιχειρηματίες.

Επιπλέον, έχουν αναληφθεί σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες και  έχουν θεσπιστεί οι

περισσότερες απ’ αυτές που προβλέπονταν από την SBA για την διευκόλυνση της

λειτουργίας των ΜμΕ, όπως:

· Η Οδηγία «περί ηλεκτρονικής τιμολόγησης (e-invoicing)», η οποία εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2010.

· Η «προαιρετική υιοθέτηση ενός λογιστικού συστήματος για το Φ.Π.Α.», που ουσιαστικά θα επιτρέπει την καθυστέρηση της λογιστικής εγγραφής του και κατά συνέπεια της πληρωμής του στις αρμόδιες αρχές, μέχρι να πραγματοποιηθεί η πληρωμή από τους πελάτες της επιχείρησης.

· Η Οδηγία «περί καθυστερήσεων πληρωμών» βάσει της οποίας οι Δημόσιες Αρχές

·  υποχρεώνονται να εξοφλούν τους προμηθευτές τους σε διάστημα 30 ημερών, ενώ τίθεται ανώτατο όριο 60 ημερών για τις πληρωμές μεταξύ επιχειρήσεων (εκτός εάν υπάρξει διαφορετική συμφωνία μεταξύ των δύο μερών), η οποία εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιανουάριο 2011.

· Τα «Τέστ ΜμΕ», η χρήση των οποίων υποστηρίζει την εκτίμηση των επιπτώσεων της νομοθεσίας της ΕΕ στις επιχειρήσεις.

Πολιτική ανταγωνισμού

Η πολιτική της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις για πολύ καιρό μεταχειρίστηκε ευνοϊκά τις ΜμΕ αναγνωρίζοντας τις ειδικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν λόγω του μεγέθους τους.

Με την Small Business Act, η Επιτροπή πρότεινε έναν νέο κανονισμό απαλλαγής  (GBER – Γενικός Κανονισμός Απαλλαγής Κατά Κατηγορία), όσον αφορά στις κρατικές ενισχύσεις που ενοποιεί σε ένα κείμενο και εναρμονίζει τους κανόνες που προηγουμένως περιέχονταν σε 5 ξεχωριστούς Kανονισμούς και επεκτείνει τις κατηγορίες των κρατικών ενισχύσεων που καλύπτονται από την απαλλαγή.

Στο πλαίσιο των νέων κανόνων, οι ΜμΕ μπορούν να λαμβάνουν επενδυτικές ενισχύσεις έως και 7,5 εκατ. ευρώ για ένα δεδομένο σχέδιο, χωρίς την υποχρέωση να ενημερώνουν την Επιτροπή. Η πρωτοβουλία έχει, επίσης, ως στόχο να διευκολύνει τα σχέδια περιβαλλοντικής προστασίας, καθώς και να ενισχύσει την γυναικεία επιχειρηματικότητα.

Επιπλέον, αναφορικά με θέματα δημόσιας ανάθεσης, εκτιμάται ότι οι απλουστευμένες ηλεκτρονικές διαδικασίες και οι ευκαιρίες για από κοινού υποβολή προσφορών έχουν διευκολύνει την πρόσβαση των ΜμΕ στις Δημόσιες Συμβάσεις.

Επικροτείται το γεγονός, ότι στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις 12 δράσεις για την τόνωση της Ενιαίας Αγοράς ως πρώτη δράση αναφέρονται μέτρα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜμΕ σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Πρόκειται για μια από τις λύσεις που μπορούν να εξευρεθούν για το πιο επείγον πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ΜμΕ, δηλαδή, τη χρηματοδότηση.

Η καίρια αυτή πρωτοβουλία πρέπει να μην νοείται μεμονωμένα, αλλά να συμπληρωθεί και με άλλα μέτρα που έχουν προταθεί στα πλαίσια της αναθεωρημένης Πρωτοβουλίας “Small Business Act”, έτσι ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των ΜμΕ και ειδικότερα των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων κατά την υλοποίηση των εμβληματικών πρωτοβουλιών τόσο της Αναπτυξιακής Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», όσο και της “Πράξης για την Ενιαία Αγορά”.

Περισσότερες πληροφορίες για την Πρωτοβουλία SBA της ΕΕ, μπορείτε να αναζητήσετε στον δικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/enterprise/policies/sme/small-business-act/

 

 

Σταρρά  Ελένη – Στυλιανή, M.Sc

Επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκής

Πληροφόρησης Europe Direct – Ε.Β.Ε.Α.

———————————————————

Ακαδημίας 7, Αθήνα, 5ος όροφος

Τηλ.: 210 3615059, 210 3382481

Fax.: 210 3382315

E-mail: europedirect@acci.gr