Καταπολέμηση χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τη διαφάνεια

forodiafygiΗ Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για την περαιτέρω ενίσχυση των κανόνων της ΕΕ όσον αφορά την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί η χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και να αυξηθεί η διαφάνεια σχετικά με πρόσωπα που έχουν την κυριότητα εταιρειών και εταιρειών καταπιστευματικής διαχείρισης (trust).

Η Επιτροπή Γιούνκερ έχει αναγάγει την καταπολέμηση της φοροαποφυγής, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας σε μία από τις προτεραιότητές της. Με τις αλλαγές που προτείνονται θα αντιμετωπιστούν τα νέα μέσα χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, θα αυξηθεί η διαφάνεια για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και θα ενισχυθεί ο αγώνας κατά της φοροαποφυγής.

Η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί την πρώτη πρωτοβουλία για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης σχετικά με την ενίσχυση της καταπολέμησης της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας του Φεβρουαρίου του 2016. Εντάσσεται επίσης σε μια ευρύτερη προσπάθεια για την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας και την καταπολέμηση των φορολογικών καταχρήσεων. Γι’ αυτό η Επιτροπή υποβάλλει παράλληλα και μιαν ανακοίνωση σε συνέχεια των πρόσφατων αποκαλύψεων για τα έγγραφα του Παναμά.

Ο πρώτος Αντιπρόεδρος, κ. Φρανς Τίμερμανς δήλωσε τα εξής: «Οι σημερινές προτάσεις θα βοηθήσουν τις εθνικές αρχές να εντοπίσουν τα άτομα που κρύβουν τα οικονομικά τους στοιχεία για να διαπράττουν εγκληματικές πράξεις, όπως είναι η τρομοκρατία. Τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να λαμβάνουν και να ανταλλάσσουν πληροφορίες ζωτικής σημασίας σχετικά με το ποιος έχει την πραγματική κυριότητα εταιρειών ή εταιρειών καταπιστευματικής διαχείρισης (trust), ποιος χρησιμοποιεί εικονικά νομίσματα και ποιος προπληρωμένες κάρτες. Η δημοσιοποίηση των στοιχείων σχετικά με τους πραγματικούς κύριους εταιρειών και εταιρειών καταπιστευματικής διαχείρισης αναμένεται να ενεργήσει και ως ισχυρό αντικίνητρο για τους επίδοξους φοροφυγάδες».

Η Επίτροπος Δικαιοσύνης, Καταναλωτών και Ισότητας των Φύλων, κα Βέρα Γιουρόβα, δήλωσε: «Σήμερα προτείνουμε αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας για να αντιμετωπίσουμε τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και να ενισχύσουμε τον αγώνα μας κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και κατά της φοροαποφυγής. Με την επικαιροποίηση της τέταρτης οδηγίας κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες καλύπτονται τυχόν κενά στην Ευρώπη που θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν οι τρομοκράτες, οι εγκληματίες ή άλλα πρόσωπα που εκμεταλλεύονται τους φορολογικούς κανόνες για να χρηματοδοτούν τις δραστηριότητές τους. Η βελτίωση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών θα έχει αντίκτυπο».

 

Η έγκριση, τον Μάιο του 2015, της τέταρτης δέσμης μέτρων για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες αποτέλεσε σημαντικό βήμα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του αγώνα της ΕΕ κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Θέτει υψηλά πρότυπα για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όπως είναι η υποχρέωση των κρατών μελών να δημιουργήσουν εθνικά μητρώα σχετικά με τους πραγματικούς κύριους εταιρειών και ορισμένων εταιρειών καταπιστευματικής διαχείρισης. Τα κράτη μέλη δεσμεύτηκαν να την εφαρμόσουν ταχύτερα από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, το αργότερο έως τα τέλη του 2016.

Καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας

Όπως ανακοινώθηκε στο σχέδιο δράσης για την ενίσχυση του αγώνα κατά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, η Επιτροπή προτείνει αλλαγές προκειμένου να παρεμποδιστεί η χρήση του χρηματοπιστωτικού συστήματος με σκοπό τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων:

  • Ενίσχυση των εξουσιών των μονάδων χρηματοοικονομικών πληροφοριών της ΕΕ και διευκόλυνση της συνεργασίας τους: το πεδίο των πληροφοριών στις οποίες έχουν πρόσβαση οι μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών θα διευρυνθεί, και οι εν λόγω μονάδες θα διαθέτουν πρόσβαση στις πληροφορίες των κεντρικών μητρώων τραπεζικών λογαριασμών και λογαριασμών πληρωμών και των κεντρικών συστημάτων ανάκτησης δεδομένων, τα οποία θα πρέπει να δημιουργήσουν τα κράτη μέλη για την ταυτοποίηση των κατόχων τραπεζικών λογαριασμών και λογαριασμών πληρωμών.

  • Αντιμετώπιση των κινδύνων χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, που συνδέονται με εικονικά νομίσματα: για να αποφευχθεί η κατάχρηση των εικονικών νομισμάτων για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, η Επιτροπή προτείνει να ενταχθούν οι πλατφόρμες ανταλλαγής εικονικών νομισμάτων και οι πάροχοι υπηρεσιών θεματοφυλακής ψηφιακών πορτοφολιών (wallet) στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι εν λόγω οντότητες θα είναι υποχρεωμένες να εφαρμόζουν διαδικασίες δέουσας επιμέλειας έναντι των πελατών κατά την ανταλλαγή εικονικών με πραγματικά νομίσματα, και έτσι θα δοθεί τέλος στην ανωνυμία που συνδέεται με αυτές τις ανταλλαγές.

  • Αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με ανώνυμα προπληρωμένα μέσα (π.χ. προπληρωμένες κάρτες): η Επιτροπή προτείνει επίσης να ελαχιστοποιηθεί η χρήση των ανώνυμων πληρωμών με τη βοήθεια προπληρωμένων καρτών και γι’ αυτό προτείνει να μειωθούν τα κατώτατα όρια για τα οποία απαιτείται εξακρίβωση της ταυτότητας των πελατών από τα 250 στα 150 ευρώ, καθώς και να διευρυνθούν οι απαιτήσεις για έλεγχο της ταυτότητάς τους. Λήφθηκε υπόψη η αναλογικότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση των εν λόγω καρτών από οικονομικά ευάλωτους πολίτες.

  • Ενίσχυση των ελέγχων όσον αφορά τις τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου: Σύμφωνα με την εντολή που δόθηκε από την τέταρτη οδηγία κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η Επιτροπή προτείνει να εναρμονιστεί ο κατάλογος των ελέγχων που εφαρμόζονται σε χώρες με ανεπάρκειες όσον αφορά τα καθεστώτα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Οι τράπεζες θα πρέπει να διενεργούν συμπληρωματικούς ελέγχους (μέτρα «δέουσας επιμέλειας») σχετικά με τις χρηματοοικονομικές ροές από τις εν λόγω χώρες. Ο κατάλογος των χωρών, που ταυτίζεται με τον κατάλογο της ομάδας χρηματοοικονομικής δράσης (FATF), θα πρέπει, για δικονομικούς λόγους, να εγκριθεί τυπικά στις 14 Ιουλίου.

Αυστηρότεροι κανόνες διαφάνειας για την πρόληψη της φοροαποφυγής και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες

Η πρόταση θα ενισχύσει τα μέτρα που θεσπίστηκαν με την τέταρτη οδηγία κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες με τις εξής αλλαγές:

  • Πλήρης δημόσια πρόσβαση στα μητρώα πραγματικών κατόχων: Τα κράτη μέλη θα δημοσιοποιούν ορισμένες πληροφορίες των μητρώων πραγματικών κατόχων για εταιρείες και εταιρείες καταπιστευματικής διαχείρισης εμπορικού χαρακτήρα. Οι πληροφορίες για όλες τις άλλες εταιρείες καταπιστευματικής διαχείρισης θα συμπεριλαμβάνονται στα εθνικά μητρώα και θα παρέχονται στα μέρη που μπορούν να αποδείξουν ότι έχουν έννομο συμφέρον. Στα μητρώα θα περιλαμβάνονται οι πραγματικοί δικαιούχοι που κατέχουν ποσοστό κυριότητας 10 % σε ορισμένες εταιρίες οι οποίες παρουσιάζουν κίνδυνο να χρησιμοποιηθούν για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και  φοροδιαφυγή. Το όριο παραμένει στο 25 % για όλες τις άλλες εταιρείες.

  • Διασύνδεση των μητρώων: η πρόταση προβλέπει την άμεση διασύνδεση των μητρώων, προκειμένου να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

  • Επέκταση του εύρους των πληροφοριών που διατίθενται στις αρχές: η Επιτροπή έχει προτείνει οι υφιστάμενοι και οι νέοι λογαριασμοί να υπόκεινται σε ελέγχους δέουσας επιμέλειας. Έτσι, θα αποσοβηθεί η περίπτωση να μην εντοπίζονται οι λογαριασμοί που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για παράνομες δραστηριότητες. Οι παθητικές εταιρείες και εταιρείες καταπιστευματικής διαχείρισης, όπως αυτές που επισημαίνονται στα έγγραφα του Παναμά, θα υπόκεινται επίσης σε μεγαλύτερο έλεγχο και αυστηρότερους κανόνες.

Ιστορικό

 

Η τέταρτη οδηγία κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες εκδόθηκε στις 20 Μαΐου 2015. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο σχέδιο δράσης της για την καταπολέμηση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, κάλεσε τα κράτη μέλη να επισπεύσουν την ημερομηνία ουσιαστικής μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία έως το τέλος του 2016.

 

Οι τροποποιήσεις που προτείνονται όσον αφορά την αντιμετώπιση της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και τα θέματα διαφάνειας είναι στοχευμένες και αναλογικές, έτσι ώστε να επιφέρουν ορισμένες επείγουσες αλλαγές στο υφιστάμενο πλαίσιο. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις εν λόγω στοχευμένες τροποποιήσεις για τη μεταφορά της τέταρτης οδηγίας κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στην εθνική τους νομοθεσία.

 

Η προτεινόμενη επικαιροποίηση των νομικών κανόνων θα εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο των Υπουργών στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

 

Όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου με στρατηγικές ανεπάρκειες όσον αφορά τα συστήματά τους για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, η Επιτροπή έχει εντολή, βάσει της τέταρτης οδηγίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, να εγκρίνει τον εν λόγω κατάλογο τρεις φορές ετησίως. Η Επιτροπή θα λαμβάνει υπόψη της το έργο που πραγματοποιείται σε διεθνές επίπεδο από την ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης. Ο κατάλογος αποτελεί κατ’ εξουσιοδότηση πράξη η οποία θα διαβιβαστεί επίσης στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύμφωνα με τη συνήθη διαδικασία.

 

Και οι δύο πρωτοβουλίες εντάσσονται στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ενίσχυση του αγώνα κατά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, το οποίο ενέκρινε η Επιτροπή στις 2 Φεβρουαρίου 2016.