Ο νέος χρηματοδοτικός μηχανισμός της ΕΕ: Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» για την Έρευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση

money2Μέχρι σήμερα, το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο αποτελεί τον κυριότερο χρηματοδοτικό μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Έρευνα και την Καινοτομία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Το νέο Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» («Horizon 2020»), αναμένεται να αρχίσει τη δραστηριοποίησή του το 2014 και θα έχει χρονική διάρκεια μέχρι και το 2020.

 

Με ενισχυμένο προϋπολογισμό, που αναμένεται να ανέλθει στα 80 δις ευρώ, το Πρόγραμμα έχει θέσει σαν προτεραιότητές του την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμιο επίπεδο, την ανάπτυξη της καινοτομίας στο βιομηχανικό τομέα και τη χρηματοδοτική ενίσχυση συγκεκριμένων τομέων προτεραιότητας σε ζητήματα που απασχολούν το σύνολο των πολιτών της Ευρώπης.

 

Για πρώτη φορά, το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», συγκεντρώνει το σύνολο της ενωσιακής χρηματοδότησης της Έρευνας και της Καινοτομίας κάτω από ένα ενιαίο πρόγραμμα, το  οποίο, επικεντρώνεται περισσότερο παρά ποτέ στον μετασχηματισμό των επιστημονικών επιτευγμάτων σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες τα οποία προσφέρουν επιχειρηματικές ευκαιρίες και αλλάζουν προς το καλύτερο την ζωή των ανθρώπων. Παράλληλα περικόπτει δραστικά τη γραφειοκρατία, με απλούστευση των κανόνων και διαδικασιών ώστε να προσελκύσει  περισσότερους κορυφαίους ερευνητές και ευρύτερο φάσμα καινοτόμων επιχειρήσεων.

Συγκεκριμένα, το Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» αποτελεί βασικό μηχανισμό για την υλοποίηση της Αναπτυξιακής Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», της Ένωσης Καινοτομίας και του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, φιλοδοξώντας να συμβάλει στην προσπάθεια για ανταπόκριση στην οικονομική κρίση και στη βελτίωση των μελλοντικών συνθηκών για απασχόληση και ανάπτυξη, στην αντιμετώπιση των ανησυχιών των κρατών σχετικά με την ευημερία, την ασφάλεια και το περιβάλλον και στην ενδυνάμωση της παγκόσμιας θέσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Έρευνα, στην Καινοτομία και στην Τεχνολογία.

Μέρος των προτάσεων της Επιτροπής για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης την περίοδο 2014-2020 όπως είναι τα Διαρθρωτικά Ταμεία, η Παιδεία, κ.ά., συμπληρώνουν το Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020» και ειδικότερα τη χρηματοδότηση των δράσεων έρευνας και καινοτομίας.

 

Τα κυριότερα χαρακτηριστικά του Προγράμματος είναι ότι:

 

  • Συνενώνει τρία ξεχωριστά προγράμματα / πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως είναι το 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο για Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη, το 1ο Πρόγραμμα Πλαίσιο για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία, και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας.
  • Ενισχύει ακόμη, περισσότερο την «Καινοτομία».
  • Εστιάζει στις Κοινωνικές Προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση π.χ. Υγεία, Καθαρή Ενέργεια και Μεταφορές κ.λ.π.
  • Απλοποιεί την πρόσβαση στο πρόγραμμα για όλες τις Εταιρείες, τα Πανεπιστήμια και τα  Ερευνητικά Ινστιτούτα σ’ όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σε τρίτες χώρες.

Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020»,  εστιάζει σε τρεις σημαντικούς στόχους:

 

Στηρίζει τη θέση της ΕΕ ως παγκόσμιου ηγέτη στον επιστημονικό χώρο, με ειδικού προορισμού προϋπολογισμό ύψους 24,6 δις ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της αυξήσεως της χρηματοδότησης κατά 77% για το πολύ επιτυχές Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ).

Βοηθά στην εξασφάλιση βιομηχανικής υπεροχής στην καινοτομία, με προϋπολογισμό ύψους 17,9 δις ευρώ. Γεγονός που περιλαμβάνει μείζονα επένδυση 13,7 δις ευρώ σε καίριας σημασίας τεχνολογίες, καθώς και μεγαλύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια και στήριξη για τις ΜμΕ.

Τέλος, με τη διάθεση 31,7 δις ευρώ, στοχεύει στην αντιμετώπιση μειζόνων ανησυχιών των ευρωπαίων πολιτών, σε καίριους άξονες, όπως: Υγεία, δημογραφική αλλαγή και ευημερία, ασφάλεια τροφίμων, αειφόρος γεωργία, θαλάσσια και ναυτιλιακή έρευνα και βιο-οικονομία, ασφαλής, καθαρή και αποδοτική ενέργεια, έξυπνες, οικολογικές και ενοποιημένες μεταφορές, δράση για το κλίμα, βαθμός απόδοσης πόρων και πρώτες ύλες και κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, καινοτόμες και ασφαλείς.

 

Το Πρόγραμμα επικεντρώνεται ακόμη, σε τρείς προτεραιότητες:

 

α. Την Επιστημονική Αριστεία, β. Τις Ανταγωνιστικές Βιομηχανίες και γ. Τις Κοινωνικές Προσκλήσεις.

  1. Επιστημονική Αριστεία

Το Πρόγραμμα φιλοδοξεί να αναδείξει το επίπεδο της επιστημονικής αριστείας στην Ευρώπη και να διασφαλίσει τη σταθερή υλοποίηση παγκοσμίου εμβέλειας έρευνας, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

Μέσω της προτεραιότητας αυτής, θα στηριχθούν οι καλύτερες ιδέες, θα αναπτυχθούν τα ταλέντα των ερευνητών, θα παραχωρηθεί πρόσβαση σε υποδομές έρευνας και η Ευρώπη θα γίνει ελκυστικός χώρος εργασίας για τους καλύτερους ερευνητές απ’ όλο τον κόσμο.

 

Συγκεκριμένα, το Πρόγραμμα:

 

  • Θα στηρίξει τους πλέον ταλαντούχους ερευνητές και τις ομάδες τους,  ώστε να εκπονήσουν υψηλού επιπέδου έρευνα, ακολουθώντας το πετυχημένο μοντέλο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (European Research Council – ERC).
  • Θα χρηματοδοτήσει συνεργατική έρευνα, στηρίζοντας μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες (Future and Emerging Technologies).
  • Θα παράσχει ευκαιρίες σε ερευνητές για περαιτέρω κατάρτιση και ανάπτυξη της καριέρας τους, μέσω των Δράσεων Marie Curie.
  • Θα διασφαλίσει, ότι η Ευρώπη έχει παγκοσμίου εμβέλειας ερευνητικές υποδομές συμπεριλαμβανομένων των e-infrastructures που θα είναι προσβάσιμες σ’ όλους τους ερευνητές εντός και εκτός Ευρώπης.

 

  1. Ανταγωνιστικές Βιομηχανίες

 

H συγκεκριμένη προτεραιότητα έχει ως στόχο να μετατρέψει την Ευρώπη σε ένα ελκυστικό χώρο για επενδύσεις στην έρευνα και την καινοτομία. Η ανάγκη για δημιουργία μεγαλύτερου αριθμού καινοτόμων μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ) που θα οδηγήσουν στη διαμόρφωση συνθηκών ανάπτυξης και απασχόλησης, η προσέλκυση περισσότερων ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα και καινοτομία, σε συνδυασμό με τη διαπίστωση πως οι στρατηγικές επενδύσεις σε τεχνολογίες «κλειδιά», ενισχύουν την καινοτομία σε όλους τους υπάρχοντες και αναδυόμενους τομείς, αποτέλεσαν τις βασικές διαπιστώσεις που διαμόρφωσαν αυτή την προτεραιότητα.

 

Μέσω συγκεκριμένων δράσεων θα παρέχονται σημαντικές επενδύσεις σε καίριες βιομηχανικές τεχνολογίες, θα παρέχεται χρηματοδότηση για μεγιστοποίηση της προοπτικής ανάπτυξης ευρωπαϊκών επιχειρήσεων καθώς και στήριξη σε καινοτόμες ΜμΕ, έτσι ώστε να αναπτυχθούν ως παγκοσμίου εμβέλειας εταιρείες.

 

Το Πρόγραμμα θα:

 

  • Στηρίξει τη βιομηχανία για την ανάπτυξη ηγεμονικού ρόλου, παρέχοντας χρηματοδότηση σε τεχνολογίες «κλειδιά» όπως είναι η νανοτεχνολογία, τα προηγμένα υλικά, η βιοτεχνολογία, η προηγμένη βιομηχανική παραγωγή κ.ά.
  • Παρέχει διευκόλυνση στην πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις υψηλού κινδύνου.
  • Στηρίξει την καινοτομία στις ΜμΕ.
  1. Κοινωνικές Προκλήσεις

 

Το Πρόγραμμα, στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων της Αναπτυξιακής Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», λαμβάνει υπόψη τους κυριότερους κοινωνικούς προβληματισμούς και τις  ανησυχίες που απασχολούν τους ευρωπαίους πολίτες. Αναμένεται ότι πόροι και γνώσεις από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, (συμπεριλαμβανομένων και των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών), αλλά και ποικίλες τεχνολογίες θα συνδυαστούν έτσι ώστε να παραχθούν ριζοσπαστικές λύσεις σε φλέγοντα θέματα. Θα καλυφθούν, επίσης, δραστηριότητες από την έρευνα στην αγορά, με εστίαση σε καινοτόμες δραστηριότητες, όπως πιλοτικές εφαρμογές, δραστηριότητες επίδειξης και “test – beds”.

 

Η χρηματοδότηση θα επικεντρωθεί στις ακόλουθες κοινωνικές προσκλήσεις:

  • Υγεία, δημογραφική αλλαγή και ευημερία
  • Ασφάλεια τροφίμων, αειφόρος γεωργία, έρευνα σε θαλάσσιους πόρους, ναυτιλία και     βιο-οικονομία.
  • Ασφαλής, καθαρή και αποδοτική ενέργεια.
  • Ευφυείς, πράσινες και ολοκληρωμένες μεταφορές.
  • Κλιματική δράση, επάρκεια πόρων και πρώτες ύλες.
  • Καινοτόμες, ασφαλείς και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνίες.

 

Το νέο Πρόγραμμα διέπεται από βελτιωμένους κανόνες συμμετοχής:

Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», φιλοδοξεί να καταστήσει τη χρηματοδότηση ευκολότερα προσβάσιμη, χάρη στην απλούστερη αρχιτεκτονική του προγράμματος, σε ένα ενιαίο σύνολο κανόνων, καθώς και σε λιγότερη γραφειοκρατία.

  • Ενιαίο Σύνολο Κανόνων. Το οποίο θα καλύπτει όλα τα ερευνητικά προγράμματα και όλους τους φορείς. Θα καταβληθεί προσπάθεια για εναρμόνιση με τον οικονομικό κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος συνάδει με τα νέα ευρωπαϊκά προγράμματα.
  • Ενιαίο ποσοστό χρηματοδότησης ανά έργο. Ορίζεται το 100% ως το ανώτατο όριο του άμεσου κόστους της έρευνας, με εξαίρεση τις δράσεις που είναι κοντά στην αγορά, όπου το όριο θα μπορεί να φτάσει το 70%. Επίσης, το έμμεσο επιλέξιμο κόστος θα αντιστοιχεί στο 20% του άμεσου επιλέξιμου κόστους (flat rate).
  • Απλοποίηση των κριτηρίων αξιολόγησης. Τα κριτήρια αξιολόγησης θα αποτελούν η «Αριστεία», η «Επίπτωση» και η «Υλοποίηση». Για τις προτάσεις που υποβάλλονται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας, θα ισχύσει μόνο το κριτήριο της «Αριστείας».
  • Υιοθέτηση νέων τύπων χρηματοδότησης. Οι οποίες θα στοχεύουν στην ανάπτυξη της καινοτομίας, όπως είναι για παράδειγμα τα βραβεία, τα δάνεια, τα ίδια κεφάλαια και  η προ-εμπορική προμήθεια.
  • Διεθνής συμμετοχή. Για τη διευκόλυνση της συμμετοχής εταίρων από τρίτες χώρες, αλλά και για καλύτερη προστασία των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
  • Υιοθέτηση απλούστερων κανόνων για επιχορηγήσεις. Καθώς, γίνεται ευρύτερη αποδοχή των λογιστικών πρακτικών των συμμετεχόντων για το άμεσο κόστος και των κατ’ αποκοπή ποσών για το έμμεσο κόστος. Πρόκειται, ακόμη, να καταργηθεί η καταγραφή των ωρών εργασίας για το προσωπικό πλήρους απασχόλησης σ’ ένα έργο.
  • Λιγότεροι, στοχευμένοι λογιστικοί και άλλοι έλεγχοι. Καθιερώνεται στρατηγική ελέγχου, επικεντρωμένη στην πρόληψη του κινδύνου και της απάτης.
  • Επιπλέον, εφαρμόζεται το χαμηλότερο δυνατό επίπεδο απαιτήσεων για υποβολή πιστοποιητικών, χωρίς να υπονομεύεται η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
  • Συνεκτικοί κανόνες για Διανοητική Ιδιοκτησία. Περιλαμβάνονται εξειδικευμένες διατάξεις για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας για νέους τύπους χρηματοδότησης και δίνεται έμφαση στην ανοικτή πρόσβαση στα αποτελέσματα.

 

Μια καίρια επιδίωξη  του προγράμματος, είναι η κατά μέσο όρο, μείωση του χρόνου κατά 100 ημέρες, από την αίτηση επιχορήγησης έως τη λήψη της χρηματοδότησης, πράγμα που σημαίνει ότι τα έργα μπορούν να ξεκινούν γρηγορότερα.

Η Επιτροπή θα καταβάλει μείζονες προσπάθειες για το άνοιγμα του προγράμματος σε περισσότερους συμμετέχοντες απ’ όλο τον ευρωπαϊκό χώρο, διερευνώντας συνέργειες με Ταμεία που λειτουργούν στο πλαίσιο της Ενωσιακής Πολιτικής Συνοχής.

Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», φιλοδοξεί να εντοπίσει δυνητικά κέντρα αριστείας σε περιφέρειες χαμηλότερων επιδόσεων και να τους προσφέρει συμβουλές και στήριξη στην ασκούμενη πολιτική, ενώ τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναβάθμιση υποδομών και τεχνικού εξοπλισμού.

Παρουσιάζοντας το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», η αρμόδια για την Έρευνα, την Καινοτομία και την Επιστήμη, η Επίτροπος, κα Máire Geoghegan – Quinn, δήλωσε: «Χρειαζόμαστε ένα νέο όραμα για την ευρωπαϊκή έρευνα και καινοτομία σε ένα άρδην μεταβαλλόμενο οικονομικό περιβάλλον. Το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», δίνει ένα άμεσο τονωτικό ερέθισμα στην οικονομία και εξασφαλίζει την επιστημονική και τεχνολογική μας βάση και βιομηχανική ανταγωνιστικότητα για το μέλλον, υποσχόμενο μια πιο έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνία».

Περισσότερες πληροφορίες για το Πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», της ΕΕ, μπορείτε να αναζητήσετε στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/research/horizon2020/index_en.cfm

 

 

Σταρρά  Ελένη – Στυλιανή, M.Sc.

Επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκής

Πληροφόρησης Europe Direct – Ε.Β.Ε.Α.

Ακαδημίας 7, Αθήνα, 5ος όροφος

Τηλ.: 210 3615059, 210 3382481

E-mail: europedirect@acci.gr

Site: http://europedirect.acci.gr