: Ο Προϋπολογισμός της ΕΕ στην Ελλάδα – Οι Προτεραιότητες της Νέας Δημοσιονομικής Περιόδου 2014 – 2020

greek-european flagΟ προϋπολογισμός της ΕΕ είναι ένα σημαντικό εργαλείο που επιτρέπει να γίνουν πράξη οι πολιτικές της ΕΕ, καθώς χρηματοδοτεί δράσεις που τα Κράτη – μέλη δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν από μόνα τους ή δράσεις που μπορούν να χρηματοδοτηθούν αποδοτικότερα με τη συνένωση πόρων.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ καταρτίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συζητείται και εγκρίνεται από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.  Στην πράξη, το 80% του προϋπολογισμού της ΕΕ το διαχειρίζονται οι εθνικές ή περιφερειακές κυβερνήσεις. Μέσω επιχορηγήσεων, δανείων και άλλων μορφών χρηματοδότησης, ο προϋπολογισμός της ΕΕ παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους, όπως φοιτητές, επιστήμονες, ΜΚΟ, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πόλεις, περιφέρειες και άλλους.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από «ιδίους πόρους» που προέρχονται από τριών ειδών πηγές:

  • πρώτον από τους δασμούς στις εισαγωγές προϊόντων από χώρες εκτός ΕΕ και τις εισφορές ζάχαρης,
  • δεύτερον από ένα μικρό μέρος του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) που εισπράττεται στην ΕΕ
  • και τρίτον από τις συνεισφορές κάθε κράτους μέλους, ανάλογα με το μερίδιο του ακαθάριστου εθνικού του εισοδήματος (ΑΕΕ) στο ΑΕΕ της ΕΕ.

Άλλες πηγές εσόδων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ είναι οι φόροι επί των αποδοχών των υπαλλήλων της ΕΕ, τα πρόστιμα που επιβάλλονται στις εταιρείες που παραβιάζουν τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού, οι τραπεζικοί τόκοι, και άλλα. Δεν επιβάλλεται άμεσος φόρος από την ΕΕ, ενώ τα Κράτη – μέλη της Ένωσης διατηρούν τον έλεγχο των εθνικών φορολογικών τους συστημάτων.

Οι συνεισφορές αυτές αποτελούν και τη σημαντικότερη πηγή εισοδήματος για τον προϋπολογισμό της ΕΕ με το ποσοστό τους να ανέρχεται σε 76 % το 2012. Το σύστημα αυτό έχει αποφασιστεί ομόφωνα από τα Κράτη – μέλη της Ένωσης για περίοδο 7 ετών και έχει επικυρωθεί, αντίστοιχα, απ’ όλα τα εθνικά κοινοβούλια. Επιδιώκει να εξασφαλίσει ένα αξιόπιστο και επαρκές επίπεδο εσόδων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα λαμβάνει υπόψη την ικανότητα πληρωμής των Κρατών – μελών. Κάθε Κράτος – μέλος συμβάλλει συνεπώς ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες.

 

Ο Προϋπολογισμός της ΕΕ στην Ελλάδα

Το 2012 οι δημόσιες δαπάνες της Ελλάδας ανήλθαν σε περίπου 106 δισ. ευρώ, λίγο κάτω από τα 136 δισ. ευρώ του προϋπολογισμού της ΕΕ για το ίδιο έτος. Ωστόσο, αντιστοιχούσαν στο 54% του ΑΕΕ της χώρας, ενώ ο προϋπολογισμός της ΕΕ για τα 27 κράτη μέλη την εποχή εκείνη αντιστοιχούσε στο 1% του ΑΕΕ της Ένωσης.

Ο προϋπολογισμός της ΕΕ και οι κρατικοί προϋπολογισμοί εξυπηρετούν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές ανάγκες. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ στοχεύει σε τομείς όπου τα χρήματα της ΕΕ μπορούν να αποφέρουν προστιθέμενη αξία. Για παράδειγμα, ένα έργο όπως το ευρωπαϊκό δορυφορικό σύστημα πλοήγησης GALILEO δεν θα ήταν δυνατόν να χρηματοδοτηθεί από ένα μόνο κράτος μέλος.

Σε αντίθεση με κάθε άλλο κρατικό προϋπολογισμό, ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν χρηματοδοτεί αμυντικές ή κοινωνικές δαπάνες, αλλά κυρίως επενδυτικές δαπάνες.

Η Ελλάδα είναι ένα από τα κράτη μέλη της ΕΕ που λαμβάνει περισσότερα από τον προϋπολογισμό της ΕΕ σε σχέση με αυτά που πληρώνει και αυτό θα συνεχιστεί και κατά τη νέα δημοσιονομική περίοδο (2014 – 2020).

Περιφερειακή πολιτική

 

H Ελλάδα διέθεσε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων που έλαβε από τον προϋπολογισμό της ΕΕ το 2012 για τις περιφέρειές της σε ποσοστό 51%. Η περιφερειακή πολιτική της ΕΕ σκοπό έχει να περιορίσει τις οικονομικές, κοινωνικές και εδαφικές ανισότητες μεταξύ των περιφερειών και των χωρών της Ευρώπης.  Οι υποδομές μεταφορών και το περιβάλλον είναι οι κύριες προτεραιότητες για την Ελλάδα.

Για παράδειγμα, πάνω από  200 χλμ αυτοκινητόδρομοι θα κατασκευαστούν ή θα αναβαθμιστούν στην ελληνική περιφέρεια της Πελοποννήσου. Έτσι θα βελτιωθεί η ασφάλεια και θα μειωθεί ο χρόνος μετακίνησης προς όφελος των κατοίκων της περιοχής, των επιχειρήσεων και των τουριστών. Τα έργα αυτά, θα χρηματοδοτηθούν από την ΕΕ με 252,2 εκατ. ευρώ.

Επίσης, ένα τεράστιο έργο ανακαίνισης της βασικής γραμμής του μετρό της Αθήνας που συνδέει τον Πειραιά με την Κηφισιά, εισέρχεται σε φάση ολοκλήρωσης. Περίπου 440.000 επιβάτες θα επωφεληθούν από αυτό το έργο, το οποίο χρηματοδοτείται από την ΕΕ με 50,9 εκατ. Ευρώ.

Γεωργία, αλιεία και αγροτική ανάπτυξη

 

Ο δεύτερος μεγαλύτερος τομέας στον οποίο διατίθενται τα περισσότερα κονδύλια της ΕΕ για την Ελλάδα είναι η γεωργία και αγροτική ανάπτυξη. Η γεωργική πολιτική της ΕΕ στηρίζει τους γεωργούς και φροντίζει για την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων, καθώς και για το περιβάλλον και την ενθάρρυνση της αγροτικής οικονομίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια επιχείρηση μεταποίησης γάλακτος στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, η οποία χρηματοδοτήθηκε το 2009 για να εκσυγχρονίσει τις υποδομές της, να βελτιώσει τις γραμμές παραγωγής και να αναβαθμίσει τις εσωτερικές διαδικασίες παραγωγής. Η επένδυση αυτή, δημιούργησε νέες θέσεις εργασίας, μείωσε τα έξοδα και βελτίωσε την ποιότητα επιτυγχάνοντας μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Το έργο αυτό, χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ, με 2,8 εκατ. Ευρώ.

Απασχόληση και καινοτομία

 

Η πρωτοβουλία Digi – lodge είναι μια κρατική πρωτοβουλία που σκοπό έχει να επιταχύνει τις επενδύσεις στην ψηφιοποίηση του τουρισμού στη χώρα. Βοηθά τις μικρές μονάδες και τις οικογενειακές τουριστικές επιχειρήσεις σ’ όλη την Ελλάδα να βελτιώσουν τη διαδικτυακή τους παρουσία και τη διεθνή τους προβολή, να αυξήσουν τις διαδικτυακές τους κρατήσεις και να παρέχουν στους πελάτες τους σύνδεση WiFi και ψηφιακή ψυχαγωγία. Το πρόγραμμα αυτό, χρηματοδοτείται με 36 εκατ. ευρώ από την ΕΕ.

Η πρωτοβουλία Corallia Clusters συνίσταται στη σύνδεση των ελληνικών τεχνολογικών βιομηχανιών στους τομείς της νανομικροηλεκτρονικής, του διαστήματος και των τυχερών παιγνιδιών με τα ακαδημαϊκά ερευνητικά ιδρύματα. Αυτή η προσπάθεια βοήθησε σημαντικά στη στήριξη εταιρειών υψηλής καινοτομίας και στην ενίσχυση της ελληνικής ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας. Το έργο αυτό έχει χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ με 3,1 εκατ. ευρώ.

Έρευνα και εκπαίδευση

 

Έλληνες επιστήμονες από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Ανθρώπινος εγκέφαλος», στο πλαίσιο του οποίου αναπτύσσεται λεπτομερέστατο υπόδειγμα του ανθρώπινου εγκεφάλου με νέες τεχνολογίες πληροφορικής. Τα αποτελέσματα θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη νέων θεραπευτικών αγωγών για την αντιμετώπιση νόσων του εγκεφάλου και την ανάπτυξη νέων επαναστατικών τεχνολογιών πληροφορικής. Το έργο αυτό, χρηματοδοτείται από την ΕΕ με 54 εκατ. ευρώ.

Επίσης, Έλληνες επιστήμονες συμμετείχαν σε πρόγραμμα που χρηματοδότησε η ΕΕ με 4,9 εκατ. ευρώ, για την ανάπτυξη μιας φορητής συσκευής που βοηθά στον εντοπισμό σεισμοπαθών σε χαλάσματα. Η νέα τεχνολογία μετρά τον αέρα κάτω από τα ερείπια και εντοπίζει συγκεκριμένες χημικές ουσίες που εκλύονται μόνο από τον άνθρωπο. Οι δοκιμές επίδειξης για την συσκευή αυτή, πραγματοποιήθηκαν με επιτυχία το 2012.

Στα πλαίσια του προγράμματος ERASMUS, περίπου 3.591 Έλληνες σπουδαστές μετέβησαν για σπουδές ή εργασία στο εξωτερικό την περίοδο 2011 – 2012 και χάρη στο πρόγραμμα ανταλλαγών φοιτητών που προβλέπει το Erasmus, έλαβαν  κατά μέσο όρο μηνιαία υποτροφία ύψους 461 ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το επιπλέον κόστος της διαμονής τους στο εξωτερικό.

 

Ενέργεια και Περιβάλλον

 

Ο εκσυγχρονισμός του δικτύου αστικών μεταφορών της Αθήνας με την αγορά 500 και πλέον νέων λεωφορείων, το 40% εκ των οποίων έχει ως καύσιμο το φυσικό αέριο, συνέβαλλε στην αντιμετώπιση του προβλήματος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Το έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ με 48,3 εκατ. ευρώ.

Το πρόγραμμα MIRTO, επίσης, έχει ως σκοπό να αυξήσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις δασικές πυρκαγιές και να προετοιμάσει τους πολίτες για την αντιμετώπιση τους στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Κροατία. Πληθυσμός – στόχος είναι οι τουρίστες και οι φορείς τουρισμού. Το έργο αυτό χρηματοδοτείται από την ΕΕ με 306.562 ευρώ.

Επίσης, μέσω του προγράμματος LIFE+, η ΕΕ επένδυσε 2,1 εκατ. ευρώ την περίοδο 2007 – 2013 στη στήριξη έργων για το περιβάλλον και τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας. Στόχος των έργων ήταν να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με σημαντικά περιβαλλοντικά ζητήματα και να χρηματοδοτηθεί η προστασία των πολυτιμότερων  φυσικών βιοτόπων της Ευρώπης (Τόποι Δικτύου Natura 2000), μεταξύ των οποίων είναι και το Αρχιπέλαγος των Σποράδων κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Ελλάδας, όπως και τα Λευκά Όρη στη Δυτική Κρήτη.

Οι προτεραιότητες της ΕΕ στη νέα δημοσιονομική περίοδο 2014 – 2020

Για τη χρηματοδοτική περίοδο 2014 – 2020, η ΕΕ έχει ως προτεραιότητα την επιτυχία των στόχων της Αναπτυξιακής Στρατηγικής «Ευρώπη 2020», εστιάζοντας στις δράσεις που πρέπει να αναλάβει η Ευρώπη για να αντιμετωπίσει την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, δίνοντας έμφαση σε τομείς που μπορούν να συμβάλλουν σ’ αυτή την προσπάθεια, όπως:

  • Εστίαση στην ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότηταμέσω της αύξησης  των επενδύσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και της έρευνας, και μιας νέας διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» η οποία έχει ως στόχο την προώθηση πανευρωπαϊκών έργων υποδομής στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών.

 

  • Καλύτερη ποιότητα δαπανώνχάρη στη θέσπιση απλούστερων κανόνων για τα κονδύλια της ΕΕ και σαφή εστίαση σε επενδύσεις που παράγουν απτά αποτελέσματα.

 

  • Μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικήςγια μια πιο ανταγωνιστική και οικολογική ευρωπαϊκή γεωργία.

 

  • Καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, ως βασικού στοιχείου όλων των σημαντικών πολιτικών της ΕΕ, και διάθεση του 20% από τους πόρους του Δημοσιονομικού Πλαισίου      2014 – 2020 σε σχετικές δράσεις.

 

  • Αλληλεγγύηπρος τις φτωχότερες χώρες και περιφέρειες της ΕΕ, μέσω της διάθεσης σ’ αυτές του μεγαλύτερου μέρους της περιφερειακής χρηματοδότησης και τη δημιουργία ενός νέου Ταμείου για την Ανεργία των Νέων.

 

  • Μείωση των διοικητικών δαπανώνχάρη στις περικοπές προσωπικού στα Ευρωπαϊκά Θεσμικά Όργανα.

Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ευρωπαϊκές επενδύσεις προορίζονται να ωφελήσουν το σύνολο της ΕΕ, δηλαδή από τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις σε μία χώρα πολλές φορές ωφελούνται και άλλα Κράτη – μέλη, καθώς μέσω αυτών, υποστηρίζεται γενικότερα, η  απασχόληση, η ανταγωνιστικότητα, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η βιώσιμη ανάπτυξη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει αυστηρά μέτρα εσωτερικού ελέγχου, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα κεφάλαια δαπανώνται αποτελεσματικά και αποδοτικά και επιπλέον μπορεί κάθε πολίτης να ενημερώνεται μέσω του  Συστήματος Δημοσιονομικής Διαφάνειας  ποιος έχει λάβει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Περισσότερες πληροφορίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ στην Ελλάδα, καθώς και για χρηματοδοτούμενα έργα, μπορείτε να αναζητήσετε στον παρακάτω ιστότοπο:

http://ec.europa.eu/budget/mycountry/EL/index_el.cfm

Σταρρά  Ελένη – Στυλιανή,

Επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκής

Πληροφόρησης Europe Direct – Ε.Β.Ε.Α.

———————————————————

Ακαδημίας 7, Αθήνα, 5ος όροφος

Τηλ.: 210 3615059, 210 3382481

Fax.: 210 3382315

E-mail: europedirect@acci.gr