Πρόοδος των «Εγγυήσεων για τη νεολαία» και της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων

studentH Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση η οποία υπογραμμίζει τα βασικά επιτεύγματα των «Εγγυήσεων για τη νεολαία» και της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων (ΠΑΝ) από την έναρξή τους, το 2013, έως σήμερα και αντλεί διδάγματα για το πώς μπορούν να βελτιωθούν οι προσπάθειες της ΕΕ και των κρατών μελών για την κατάρτιση εθνικών προγραμμάτων για τις Εγγυήσεις για τη νεολαία. Πέρσι, η Επιτροπή έλαβε μέτρα για την επιτάχυνση της υλοποίησης των Εγγυήσεων για τη νεολαία, με την αύξηση της προχρηματοδότησης της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων.

Στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης, στις 14 Σεπτεμβρίου 2016, ο Πρόεδρος Γιούνκερ επιβεβαίωσε τη δέσμευση ότι «θα εξακολουθήσουμε να εφαρμόζουμε το πρόγραμμα των Εγγυήσεων για τη νεολαία παντού στην Ευρώπη, βελτιώνοντας τις δεξιότητες των Ευρωπαίων και φθάνοντας έως τις περιοχές και τους νέους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη βοήθειας.»

 

Ο κ. Βάλντις Ντομπρόβσκις, Αντιπρόεδρος της Επιτροπής και αρμόδιος για το Ευρώ και τον Κοινωνικό Διάλογο, δήλωσε: «Οι Εγγυήσεις για τη νεολαία αποτελούν πραγματικότητα σε όλη την Ευρώπη και η χρηματοδοτική συμβολή της ΕΕ θα είναι αποφασιστική για τη συνέχιση της στήριξης των κρατών μελών στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν τους νέους να επιστρέψουν στην εργασία ή την εκπαίδευση. Οι νέοι είναι το μέλλον μας και αποτελεί κοινή μας ευθύνη να δοθεί σε κάθε έναν η ευκαιρία να επιτύχει στην αγορά εργασίας».

 

Η κ. Μαριάν Τίσεν, Επίτροπος αρμόδια για την απασχόληση, τις κοινωνικές υποθέσεις, τις δεξιότητες και την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, δήλωσε: «Τα μέτρα και οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο των Εγγυήσεων για τη νεολαία έχουν συμβάλει θετικά στη ζωή περισσότερων από 9 εκατομμυρίων νέων. Οι Εγγυήσεις για νεολαία έχουν στηρίξει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στα εκπαιδευτικά συστήματα, στις υπηρεσίες απασχόλησης και στις συμπράξεις των χωρών για την παροχή καλύτερων ευκαιριών στους νέους. Είμαι σίγουρη ότι με συνεχή πολιτική δέσμευση, επαρκείς πόρους και αποφασιστικότητα θα αξιοποιήσουμε τα οφέλη από την έως τώρα προσπάθεια και θα επιτύχουμε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα να αυξηθούν οι δημοσιονομικοί πόροι για την πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων έως το 2020.»

 

Οι Εγγυήσεις για τη νεολαία αποτελούν πολιτική δέσμευση που ανέλαβαν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ με τη μορφή σύστασης του Συμβουλίου, τον Απρίλιο του 2013, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, ώστε να προσφέρεται σε κάθε νέο η δυνατότητα ποιοτικής απασχόλησης, συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή κατάρτισης εντός τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που καθίσταται άνεργος ή εξέρχεται από την επίσημη εκπαίδευση. Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων αποτελεί το κύριο χρηματοδοτικό πρόγραμμα της ΕΕ, που δρομολογήθηκε ταυτόχρονα, για να διευκολυνθεί η υλοποίηση των Εγγυήσεων για τη νεολαία και για να στηριχθούν περιφέρειες στις οποίες το ποσοστό ανεργίας των νέων υπερβαίνει το 25%. Όλα τα κράτη μέλη αξιοποιούν επίσης το μερίδιό τους από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων.

Η ανακοίνωση που εκδόθηκε καταγράφει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί έως σήμερα και δείχνει ότι, μολονότι η ανεργία των νέων εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση για πολλά κράτη μέλη, οι επιδόσεις της αγοράς εργασίας των νέων στην ΕΕ έχει, συνολικά, ξεπεράσει τις προσδοκίες από το 2013 έως σήμερα. Υπάρχουν 1,4 εκατομμύρια λιγότεροι άνεργοι νέοι στην ΕΕ από το 2013 έως σήμερα και 900.000 λιγότεροι νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ).

Αυτές οι ενθαρρυντικές τάσεις δείχνουν ότι οι Εγγυήσεις για τη νεολαία, συνοδευόμενες από την πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων, είχαν θετική συμβολή. Περίπου 9 εκατομμύρια νέοι αποδέχτηκαν κάποια προσφορά, με την πλειονότητα να αφορά προσφορές απασχόλησης. Επιπλέον, οι Εγγυήσεις για τη νεολαία αποτέλεσαν καταλύτη αλλαγής πολιτικής και οδήγησαν σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και σε πολιτικές καινοτομίες στα κράτη μέλη.

Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων, μια πηγή στοχευμένης χρηματοδότησης ύψους 6,4 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επίπεδο ΕΕ, διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην ταχεία συγκρότηση εθνικών προγραμμάτων των Εγγυήσεων για τη νεολαία και παρείχε άμεση στήριξη σε πάνω από 1,4 εκατομμύρια νέους ΕΑΕΚ που κατοικούν στις περιφέρειες με τις μεγαλύτερες ανάγκες. Η αύξηση κατά 30 % στις προκαταβολές της ΠΑΝ από την Επιτροπή το 2015 προς τα επιλέξιμα κράτη μέλη – που ανήλθε περίπου σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ – έπαιξε σημαντικό ρόλο στην παροχή άμεσα διαθέσιμης ρευστότητας, συμβάλλοντας στην επιτάχυνση της έναρξης των μέτρων.

Δεδομένης της προόδου αυτής, η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα να αυξηθούν οι δημοσιονομικοί πόροι της πρωτοβουλίας για την απασχόληση των νέων και να διατεθεί 1 δισ. ευρώ επιπλέον στην ειδική πίστωση του προϋπολογισμού για την ΠΑΝ, το οποίο θα συνοδευτεί από 1 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου. Με αυτά τα 2 δισ. ευρώ θα μπορέσει να δοθεί στήριξη σε περίπου 1 εκατομμύριο περισσότερους νέους έως το 2020 στα κράτη μέλη που έχουν πληγεί περισσότερο από την ανεργία των νέων. Τα μέτρα αυτά θα προστεθούν στις χρηματοδοτικές ενισχύσεις που διατίθενται από το ΕΚΤ.

Η ανακοίνωση που εκδόθηκε υπογραμμίζει την ανάγκη επιτάχυνσης και διεύρυνσης του προγράμματος των Εγγυήσεων για τη νεολαία, καθώς και την ανάγκη επιτάχυνσης της υλοποίησης της ΠΑΝ. Αναγνωρίζει ότι πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την υποστήριξη των «δυσπρόσιτων» νέων, δηλαδή νέων που δεν έχουν εγγραφεί στις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, που διαθέτουν χαμηλή ειδίκευση, που έχουν εγκαταλείψει το σχολείο και που αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια για την είσοδο στην αγορά εργασίας (όπως φτώχεια, κοινωνικό αποκλεισμό, αναπηρία και διακρίσεις). Παράλληλα, η ποιότητα των προσφορών και των υπηρεσιών που παρέχονται στους νέους μπορεί να βελτιωθεί.

Ιστορικό

Οι Εγγυήσεις για τη νεολαία και η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων εγκρίθηκαν το 2013 για τη στήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης ατζέντας πολιτικής που στοχεύει στην ένταξη των νέων στην κοινωνία.

 

Όπως δήλωσε ο Πρόεδρος Γιούνκερ στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης, στις 14 Σεπτεμβρίου 2016: «Αρνούμαι να δεχθώ ότι η Ευρώπη είναι και παραμένει η ήπειρος της ανεργίας των νέων. Αρνούμαι να δεχθώ ότι οι νέοι της χιλιετηρίδας, η γενιά Υ, μπορεί να είναι η πρώτη γενιά των τελευταίων 70 ετών που θα είναι φτωχότερη από τους γονείς τους.[…] θα εξακολουθήσουμε να εφαρμόζουμε το πρόγραμμα των Εγγυήσεων για τη νεολαία παντού στην Ευρώπη, βελτιώνοντας τις δεξιότητες των Ευρωπαίων και φθάνοντας έως τις περιοχές και τους νέους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη βοήθειας.»

 

Όπως επισημαίνεται στην επιστολή προθέσεων για το 2016, η Επιτροπή προτίθεται να εντείνει τις προσπάθειές της για να στηρίξει τους νέους, γενικότερα, και οι μηχανισμοί των Εγγυήσεων για τη νεολαία θα πρέπει να αναπτύξουν τη πλήρη δυναμική τους, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης δέσμης πρωτοβουλιών για τη νεολαία. Για παράδειγμα, στην ομιλία του Προέδρου Γιούνκερ για την κατάσταση της Ένωσης, στις 14 Σεπτεμβρίου 2016, ανακοινώθηκε η σύσταση του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης. Το Σώμα θα βασίζεται στις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ, τη δέσμευση και την αλληλεγγύη, και θα προσφέρει σε νέους με κοινωνικές ευαισθησίες κάτω των 30 ετών, είτε επωφελούνται από τις Εγγυήσεις για τη νεολαία είτε όχι, τη δυνατότητα να βοηθήσουν άλλους και να αποκτήσουν νέες δεξιότητες και εμπειρίες, είτε στη χώρα τους είτε σε άλλο κράτος μέλος. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τις ιδέες της έως το τέλος του έτους.

 

Η σύσταση για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία εκδόθηκε επίσημα από το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ στις 22 Απριλίου 2013 (βλ. MEMO/13/152), με βάση πρόταση που υποβλήθηκε από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2012 (βλ. IP/12/1311 και MEMO/12/938), και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2013.

 

Και τα 28 κράτη μέλη έχουν υποβάλει σχέδια υλοποίησης των Εγγυήσεων για τη νεολαία και έχουν λάβει μέτρα για τη δημιουργία των δικών τους προγραμμάτων Εγγυήσεων για τη νεολαία. Τα εν λόγω σχέδια προσδιορίζουν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την υλοποίηση των Εγγυήσεων για τη νεολαία και περιγράφουν το χρονοδιάγραμμα για βασικές μεταρρυθμίσεις και μέτρα, τον ρόλο των δημόσιων αρχών και άλλων εταίρων, καθώς και τον τρόπο χρηματοδότησης (περισσότερες λεπτομέρειες εδώ). Η υλοποίηση των εθνικών προγραμμάτων των Εγγυήσεων για τη νεολαία παρακολουθείται από την Επιτροπή στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου.

 

Η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων δρομολογήθηκε το 2013 για την παροχή στοχευμένης στήριξης σε νέους κάτω των 25 ετών που ζουν σε περιφέρειες στις οποίες η ανεργία των νέων υπερέβη το 25 % το 2012. Η ΠΑΝ είναι ένας από τους κύριους οικονομικούς πόρους της ΕΕ για την υλοποίηση των Εγγυήσεων για τη νεολαία. Προς το παρόν, 20 κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, είναι επιλέξιμα για να λάβουν στήριξη από την ΠΑΝ.

 

Η ΠΑΝ δημιουργήθηκε αρχικά ως ειδικός πόρος χρηματοδότησης, ύψους 6,4 δισ. ευρώ, για την περίοδο 2014-18. Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επανεξέτασης του προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2014-2020, η Επιτροπή πρότεινε να αυξηθεί η ειδική πίστωση για την ΠΑΝ κατά 1 επιπλέον δισ. ευρώ, το οποίο θα συνοδευτεί από 1 δισ. ευρώ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, δηλαδή να αυξηθούν συνολικά οι πόροι της ΠΑΝ κατά 2 δισ. ευρώ έως το 2020, φθάνοντας έτσι τα 8,4 δισ. ευρώ από την έναρξη της πρωτοβουλίας το 2013. Πέραν αυτών, χάρη στην αύξηση των κονδυλίων για την πολιτική συνοχής από το 2017, αρκετά επιλέξιμα για την ΠΑΝ κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να επενδύσουν έως και 2 επιπλέον δισ. ευρώ της χρηματοδότησης του ΕΚΤ σε μέτρα για την απασχόληση των νέων.

 

Η ΠΑΝ συμπληρώνει άλλες δράσεις που αναλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που υποστηρίζονται από το ΕΚΤ. Η απήχηση του ΕΚΤ μπορεί να εκτείνεται πέραν μεμονωμένων ατόμων και να συμβάλει στη μεταρρύθμιση της απασχόλησης, των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και των υπηρεσιών. Την περίοδο 2014-2020, το ΕΚΤ επενδύει άμεσα 6,3 δισ. ευρώ σε μέτρα για την απασχόληση των νέων και περίπου 27 δισ. ευρώ σε εκπαιδευτικά μέτρα και μεταρρυθμίσεις.

 

Το 2013 οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων κάλεσαν την Επιτροπή να «υποβάλει έκθεση το 2016 ως προς την εφαρμογή των “Εγγυήσεων για τους νέους” και την εφαρμογή της Πρωτοβουλίας», την οποία διαδέχεται η παρούσα ανακοίνωση.