Erasmus + Το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εκπαίδευση, την Κατάρτιση, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό στην τρέχουσα προγραμματική περίοδο 2014 – 2020

young business peopleΠρόσφατα εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Erasmus+ που είναι το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εκπαίδευση, την Κατάρτιση, τη Νεολαία και τον Αθλητισμό και θα εφαρμοστεί την περίοδο 2014 – 2020. Το εν λόγω πρόγραμμα, αντικαθιστά πολλά υφιστάμενα προγράμματα της ΕΕ που καλύπτουν όλους τους επιμέρους τομείς της εκπαίδευσης, όπως είναι:

  • Το υφιστάμενο Πρόγραμμα Διά Βίου Μάθησης – Erasmus (τριτοβάθμια εκπαίδευση)
  • Το Πρόγραμμα Leonardo da Vinci (επαγγελματική εκπαίδευση)
  • Το Πρόγραμμα Comenius (σχολική εκπαίδευση)
  • Το Πρόγραμμα Grundtvig (εκπαίδευση ενηλίκων)
  • Την Πρωτοβουλία «Νεολαία σε Δράση» και
  • Πέντε Διεθνή Προγράμματα, όπως: Erasmus Mundus, Tempus, Alfa, Edulink
  • Το Πρόγραμμα Συνεργασίας με Βιομηχανικές Χώρες.

Για πρώτη φορά, μέσω του προγράμματος Erasmus+ θα δοθεί στήριξη από την ΕΕ για τον Αθλητισμό, ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο.

Μέσω του Erasmus+ αυξάνεται σημαντικά η χρηματοδότηση της ΕΕ κατά 40% για την ανάπτυξη των γνώσεων και των δεξιοτήτων, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σημασία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης τόσο για την ΕΕ, αλλά και για τις επιμέρους Εθνικές  Πολιτικές.

Σκοπός του εν λόγω προγράμματος, είναι η τόνωση της προσωπικής εξέλιξης των πολιτών και ιδιαίτερα των νέων, όπως και η βελτίωση των επαγγελματικών τους προοπτικών.

Το νέο πρόγραμμα αν και βασίζεται στην εμπειρία και την επιτυχία των υφιστάμενων προγραμμάτων, αναμένεται ότι θα δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερο αντίκτυπο, καθώς βασίζεται στην υπόθεση ότι η επένδυση στην εκπαίδευση και στην κατάρτιση είναι το «κλειδί» για την απελευθέρωση της απόδοσης του ανθρώπινου δυναμικού, ανεξαρτήτως της ηλικίας ή της χώρας προέλευσης.

Το Erasmus+ έχει ως στόχο την αύξηση της ποιότητας και της συνάφειας των προσόντων και των δεξιοτήτων. Τα δύο τρίτα της χρηματοδότησης του προγράμματος θα αφορούν την παροχή επιδοτήσεων για περισσότερα από 4 εκατ. άτομα, προκειμένου να σπουδάσουν, να εκπαιδευτούν, να εργαστούν ή να προσφέρουν εθελοντική εργασία στο εξωτερικό κατά την περίοδο 2014 – 2020, σε σύγκριση, αντίστοιχα, με 2,7 εκατ. ευρώ το διάστημα 2007 – 2013. Η περίοδος διαμονής στο εξωτερικό μπορεί να κυμαίνεται από μερικές ημέρες έως και ένα έτος.

Το Erasmus+ είναι ανοιχτό για σπουδαστές, διδάσκοντες, μαθητευόμενους, εθελοντές, διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους και άτομα που εργάζονται σε «φυτώρια» του αθλητισμού.

Επιπλέον, θα παρέχει χρηματοδότηση για εταιρικές σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, οργανώσεων νέων, επιχειρήσεων, τοπικών και περιφερειακών αρχών και ΜΚΟ, καθώς και υποστήριξη για μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη, για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης και για την προώθηση της καινοτομίας, της επιχειρηματικότητας και της απασχολησιμότητας.

Θα υπάρξει μεγαλύτερη υποστήριξη για πλατφόρμες πληροφορικής, όπως η e-twinning, για τη σύνδεση σχολείων και άλλων παρόχων μάθησης μέσω του διαδικτύου.

Το Erasmus+, θα συμβάλει ακόμη, στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής διάστασης στον Αθλητισμό, με την παροχή βοήθειας για την αντιμετώπιση διασυνοριακών απειλών, όπως είναι οι “στημένοι” αγώνες και το ντόπινγκ. Θα υποστηρίξει, ακόμη, διακρατικά σχέδια στα οποία συμμετέχουν αθλητικές οργανώσεις σε τοπικό επίπεδο που προωθούν, για παράδειγμα, τη χρηστή διακυβέρνηση, την κοινωνική ένταξη, τη διπλή σταδιοδρομία και τη σωματική άσκηση για όλες τις ηλικίες.

Ο χαρακτήρας του νέου προγράμματος είναι πιο φιλόδοξος και στρατηγικός, ενώ διατηρούνται παράλληλα οι κύριοι στόχοι, που αφορούν στη βελτίωση των δεξιοτήτων και της απασχολησιμότητας, καθώς και στην υποστήριξη του εκσυγχρονισμού των συστημάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης και νεολαίας.

Το Erasmus+ φιλοδοξεί ότι θα αναπτύξει τις απαραίτητες συνέργειες ανάμεσα σε διάφορους τομείς της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας. Η ύπαρξη ενός ενιαίου προγράμματος συνεπάγεται απλούστερους κανόνες και διαδικασίες εφαρμογής, ενώ έτσι αποφεύγονται ο κατακερματισμός και οι επικαλύψεις.

  • Το πρόγραμμα έχει αρκετά νέα χαρακτηριστικά, όπως είναι:
  • Οι εγγυήσεις δανείων που θα βοηθούν τους φοιτητές μεταπτυχιακών προγραμμάτων να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές τους στο εξωτερικό και να αποκτήσουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για θέσεις εργασίας έντασης και γνώσης.
  • Οι συμμαχίες γνώσης: Δηλαδή, συμπράξεις ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και επιχειρήσεων με σκοπό την προώθηση της δημιουργικότητας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας μέσω της προσφοράς νέων προγραμμάτων σπουδών, μαθησιακών ευκαιριών και τυπικών προσόντων.
  • Οι συμμαχίες των τομέων δεξιοτήτων: Δηλαδή, συμπράξεις παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης και επιχειρήσεων με σκοπό την προώθηση της απασχολησιμότητας και την αντιμετώπιση της έλλειψης δεξιοτήτων μέσω της διαμόρφωσης ειδικών ανά τομέα προγραμμάτων σπουδών και καινοτόμων μορφών επαγγελματικής διδασκαλίας.
  • Η ενσωμάτωση των υφισταμένων χωριστών προγραμμάτων που αφορούν στη διεθνή διάσταση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η κινητικότητα στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης προς και από τρίτες χώρες και η εφαρμογή σχεδίων ανάπτυξης ικανότητας με αντίστοιχα, ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε τρίτες χώρες.

Η πρόσβαση στο πρόγραμμα θα είναι αυξημένη με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα Erasmus+ θα προσφέρει μεγαλύτερη υποστήριξη σε φοιτητές που επιθυμούν να βελτιώσουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες πριν από τη μετάβασή τους σε πανεπιστήμιο που συμμετέχει στο Erasmus+ ή πριν την τοποθέτησή τους σε θέση εργασίας. Επιπλέον, η ανάπτυξη της ευέλικτης μάθησης, όπως η εξ αποστάσεως ή μερικής παρακολούθησης μάθηση θα ενθαρρυνθεί μέσω της καλύτερης αξιοποίησης των τεχνολογιών της πληροφορίας.

Οι επιδοτήσεις του Erasmus+ στοχεύουν περισσότερο συγκεκριμένες ανάγκες, όπως το κόστος ζωής στη χώρα προορισμού και θα παρέχουν ενισχυμένη υποστήριξη για σπουδαστές που προέρχονται από λιγότερο προνομιούχο εθνικό περιβάλλον, καθώς και για άτομα με ειδικές ανάγκες ή άτομα που προέρχονται από ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες.

Οι χώρες που θα συμμετάσχουν στο Πρόγραμμα, θα μπορούν να συμπληρώνουν τις  επιδοτήσεις που προέρχονται από τα κονδύλια της Ένωσης, με συμπληρωματικές επιδοτήσεις από χρηματοδότηση είτε εθνικών, είτε περιφερειακών πόρων.

Χάρη στις εγγυήσεις δανείου, θα υπάρξει μεγαλύτερη υποστήριξη για φοιτητές που επιθυμούν να ακολουθήσουν πλήρεις μεταπτυχιακές σπουδές σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Οι  εγγυήσεις θα ωφελήσουν ιδίως τους σπουδαστές που προέρχονται από λιγότερο ευνοημένα περιβάλλοντα και έχουν εμποδιστεί στο παρελθόν από την πραγματοποίηση σπουδών στο εξωτερικό λόγω της έλλειψης αντίστοιχων εθνικών υποτροφιών ή δανείων.

Ο νέος Χάρτης του Erasmus+ θα συμβάλει στη διασφάλιση υψηλής ποιότητας εμπειρίας μάθησης μέσω πιο αυστηρών συμφωνιών μεταξύ των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίες θα προσδιορίζουν το ελάχιστο αναμενόμενο επίπεδο γλωσσικών δεξιοτήτων των σπουδαστών και θα παρέχουν αναλυτικές πληροφορίες για θέματα στέγασης, αλλά και άλλων διαδικασιών που απαιτούνται για την μετάβαση και παραμονή ενός ατόμου σε άλλη χώρα εντός ή εκτός της ΕΕ.

Βεβαίως, οι δαπάνες για την κινητικότητα θα εξακολουθήσουν να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού του Erasmus+, περίπου τα 2/3, αλλά θεωρείται ότι διατηρώντας την έντονη έμφαση στην κινητικότητα των σπουδαστών, θα ενισχυθεί, επίσης,  η στήριξη των διδασκόντων, των εκπαιδευτών και των νέων εργαζομένων λόγω του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος που αναμένεται να έχουν και της πιθανότητας να επιτύχουν ένα συστημικό αντίκτυπο, όταν δηλαδή, όλες οι παραπάνω κατηγορίες συμμετεχόντων θα θέσουν σε πρακτική εφαρμογή τις γνώσεις που απέκτησαν στο εξωτερικό στα ιδρύματα της χώρας τους.

Το Erasmus+ στοχεύει στην καταπολέμηση της ανεργίας των νέων μέσα από τη στήριξη για τη βελτίωση βασικών εκπαιδευτικών τους δεξιοτήτων, όπως είναι η άριστη γνώση ξένης γλώσσας, η επικοινωνία, η προσαρμοστικότητα, αλλά και η εμπειρία διαβίωσης και εργασίας με άτομα διαφορετικών εθνικοτήτων και πολιτισμών.

Το πρόγραμμα θα διευκολύνει, ακόμη, την καλύτερη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και εργοδοτών, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι σπουδαστές θα επωφελούνται από προγράμματα σπουδών συναφή με τις δεξιότητες που χρειάζονται στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, θα βοηθήσει τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τις οργανώσεις νεολαίας να αναπτύξουν στενότερες σχέσεις με τις επιχειρήσεις και θα υποστηρίξει την πολιτική μεταρρύθμιση σε τομείς προτεραιότητας, όπως είναι οι ψηφιακές δεξιότητες και η αυξημένη διασύνδεση της αγοράς εργασίας με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση.

Το Erasmus+ τονίζει τη σημαντικότητα της “άτυπης μάθησης”, καθώς τα στοιχεία δείχνουν ότι οι εργοδότες αναγνωρίζουν όλο και περισσότερο δεξιότητες που αποκτήθηκαν μέσω εμπειριών “μη τυπικής μάθησης”, όπως ο εθελοντισμός. Πράγματι, το 75% των ατόμων που συμμετείχαν στην ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία, δήλωσαν ότι οι επαγγελματικές τους προοπτικές είχαν βελτιωθεί χάρη σ’ αυτή την εμπειρία.

Μελέτες δείχνουν, ακόμη, ότι οι φοιτητές που πραγματοποίησαν μέρος των σπουδών τους στο εξωτερικό έχουν περισσότερες πιθανότητες να βρουν δουλειά στο εξωτερικό, όταν εισέρχονται στην αγορά εργασίας.

Η χρηματοδότηση είναι σημαντική, αλλά τα χρήματα δεν αρκούν για να γίνει η μαθησιακή κινητικότητα πραγματική ευκαιρία για όλους. Πρέπει κυρίως να αρθούν τα εμπόδια σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, όπως για παράδειγμα με τη βελτίωση της πρόσβασης σε πληροφορίες, με τη διασφάλιση ότι τα εθνικά δάνεια και επιδοτήσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται για διεθνείς μελέτες και με τη βελτίωση της αναγνώρισης των αποτελεσμάτων των σπουδών και της κατάρτισης στο εξωτερικό.

Ήδη από τον Ιούνιο του 2011, οι Υπουργοί Παιδείας των αντίστοιχων Κρατών – μελών της ΕΕ ανέλαβαν τη δέσμευση να άρουν τα εμπόδια για σπουδές ή κατάρτιση στο εξωτερικό. Για την παρακολούθηση της προόδου σχετικά με την υλοποίηση της ατζέντας αυτής, η Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη, ανέπτυξε έναν «πίνακα αποτελεσμάτων για την εκπαιδευτική κινητικότητα», ο οποίος δείχνει την απόδοση του κάθε Κράτους – μέλους της Ένωσης και τα αποτελέσματα αυτά, αναμένεται να δημοσιευθούν σύντομα.

Τα Κράτη – μέλη συμφώνησαν, ακόμη, στους στόχους κινητικότητας για φοιτητές της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Έως το 2020, τουλάχιστον το 20% των αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην ΕΕ, θα πρέπει να έχουν διανύσει περίοδο σπουδών ή κατάρτισης επιπέδου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Στον επαγγελματικό τομέα, επίσης, έως το 2020, πάνω από το 6% των ατόμων ηλικίας από 18 έως 34 ετών, με τίτλο βασικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αναμένεται να έχει πραγματοποιήσει περίοδο σπουδών ή κατάρτισης στο εξωτερικό.

 

Μπορούμε να υποστηρίξουμε, ότι από την εποχή που θεσπίστηκαν τα υφιστάμενα προγράμματα στην εκπαίδευση, ο κόσμος έχει αλλάξει σημαντικά. Σήμερα η ΕΕ βρίσκεται σε μία από τις πιο ταραχώδεις οικονομικά περιόδους της εποχής μας. Σχεδόν 6 εκατ. νέοι είναι άνεργοι, παρά το ότι το 36% των εργοδοτών δυσκολεύονται να βρουν άτομα με τις δεξιότητες που χρειάζονται. Το έλλειμμα σε δεξιότητες στην Ευρώπη είναι ανησυχητικό, με σχεδόν 20% των ατόμων ηλικίας 15 ετών να μη διαθέτουν επαρκείς δεξιότητες ανάγνωσης και 73 εκατ. ενηλίκων να έχουν χαμηλό ή κανένα τίτλο εκπαίδευσης, συνεπώς χρειάζεται μια νέα ενωσιακή προσέγγιση και επανασχεδιασμός σε θέματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας υφίσταται, επίσης, αλλαγές. Ο αριθμός των θέσεων εργασίας που απαιτούν υψηλή ειδίκευση αυξάνεται, ενώ ο αριθμός των θέσεων εργασίας χαμηλής ειδίκευσης μειώνεται. Εκτιμάται, ότι έως το 2020, το 35% σχεδόν του συνόλου των θέσεων εργασίας θα απαιτεί υψηλή ειδίκευση σχεδόν ισοδύναμη πτυχιούχου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της Αναπτυξιακής Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι η αύξηση της συμμετοχής των νέων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε 40%, από περίπου 36% που είναι σήμερα. Το Erasmus+ μπορεί να συμβάλει, βοηθώντας τα άτομα να εμπλουτίσουν τις δεξιότητές τους μέσω σπουδών και κατάρτισης στο εξωτερικό και βοηθώντας τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να καινοτομούν και να εκσυγχρονίζονται.

Ένας άλλος βασικός εκπαιδευτικός στόχος του προγράμματος, είναι να μειωθεί το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο από το 12,7%, που είναι σήμερα, σε λιγότερο από 10%. Για να συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου, το Erasmus+ θα υποστηρίξει τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της σχολικής εκπαίδευσης από την προσχολική έως τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Θα υποστηρίξει, επίσης, τη “μη τυπική μάθηση” μέσω ανταλλαγών νέων και δραστηριοτήτων εθελοντισμού.

Η συνεργασία και οι συμπράξεις με επιχειρήσεις μπορούν να γεφυρώσουν το χάσμα δεξιοτήτων, διασφαλίζοντας τη συνάφεια των προγραμμάτων σπουδών. Για το λόγο αυτό, το νέο πρόγραμμα θα προωθήσει δια-τομεακές συμπράξεις, επικεντρωμένες στο θέμα αυτό.

Δεν θα υποστηρίζεται πλέον η ατομική κινητικότητα των ενήλικων εκπαιδευόμενων, παρά  εκτός αν αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής εταιρικής σχέσης.

 Εκπαιδευτικοί και προσωπικό που ασχολούνται με την εκπαίδευση των ενηλίκων, ωστόσο, θα εξακολουθήσουν να επωφελούνται από ατομικές δυνατότητες διασυνοριακής εμπειρίας μάθησης τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα).

Οι σημερινές τρεις ενέργειες για την κινητικότητα προσωπικού, όπως η ενδοϋπηρεσιακή κατάρτιση, οι θέσεις βοηθού, οι επισκέψεις και οι ανταλλαγές θα συγχωνευθούν σε μία δράση.

Οι στρατηγικές συμπράξεις που υποστηρίζονται από το νέο πρόγραμμα, θα συμβάλουν στον εκσυγχρονισμό των οργανώσεων στον τομέα της εκπαίδευσης των ενηλίκων και θα δρομολογήσουν τη δημιουργία «Ηλεκτρονικής Πλατφόρμας» για την Εκπαίδευση των Ενηλίκων στην Ευρώπη (EPALE).

Η θέσπιση της υποχρέωσης «ανοικτής πρόσβασης», θα διασφαλίζει ότι το ευρύ κοινό θα έχει ελεύθερη πρόσβαση σε όλο το εκπαιδευτικό υλικό που θα παράγεται με χρηματοδότηση του Erasmus+ με βάση την αρχή του «ότι χρηματοδοτείται με δημόσιο χρήμα, θα πρέπει να αποσκοπεί στο όφελος του ευρύτερου κοινού». Κάθε φορά λοιπόν που ένας δικαιούχος του Erasmus+ θα παράγει εκπαιδευτικό υλικό, αυτό θα πρέπει να τίθεται στη διάθεση του κοινού μέσω της «χρήσης των ανοιχτών αδειών» και μέσω των «ανοιχτών εκπαιδευτικών πόρων».

Περισσότερες πληροφορίες για το Πρόγραμμα ERASMUS+, μπορείτε να αναζητήσετε στον δικτυακό τόπο:

 

http://ec.europa.eu/education/erasmus-plus/index_en.htm

 

 

Σταρρά  Ελένη – Στυλιανή,

Επικεφαλής του Κέντρου Ευρωπαϊκής

Πληροφόρησης Europe Direct – Ε.Β.Ε.Α.

Ακαδημίας 7, Αθήνα, 5ος όροφος

Τηλ.: 210 3615059, 210 3382481

Fax.: 210 3382315

E-mail: europedirect@acci.gr